تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠٠ - زمينه كلى سوره

/ ١١٧

زمينه كلّى سوره‌

نام اين سوره از نخستين كلمه آن گرفته شده و در قرآن سوره‌هايى هستند كه چنين‌اند. در برخى ديگر نام سوره از كلمه يا مطلب بارزى كه در آن هست گرفته شده. مثلا نام سوره «يس» از نخستين كلمه آن است و نام سوره «الطارق» از بارزترين كلمه آن.

اكنون اين سؤال پيش مى‌آيد كه سوره «طه» در چه موضوعى است؟

بعضى از مفسران معتقدند كه موضوع سوره‌هاى قرآن همه توحيد و ايمان به حاكميت مطلق خدا بر زمين و آسمان و انسان است.

اين سخنى درست است ولى كامل و شامل نيست. در سوره‌هاى قرآن موضوعات مهم ديگرى هم وجود دارد كه بعضى نيز به گونه‌اى مكرر در همه سوره‌ها آمده است. حال بايد به اين سؤال پاسخ داد كه اين تكرار را سبب چيست؟

چه فرقى ميان آنهاست؟ آيا براى شناخت يك شهر كافى است كه بگوييم از آجر و سمنت ساخته شده و خيابانهايش آسفالته است؟ يا نه،/ ١١٨ بايد نقشه تفصيلى آن را بكشيم، خيابانها و بازارهايش را مشخص كنيم، جغرافياى طبيعى و اقتصادى و انسانى آن را بخوانيم تا معلوم شود كه با شهرهاى ديگر چه فرقى دارد.

علم همانا احاطه به دقايق امور و حدود اشياء است كه آن را از ديگر چيزها مميز مى‌سازد.

در علم تفسير نيز چنين است بايد صفات و خصوصيات مشخصه هر سوره را شناخت. آيه‌اى كه عينا در قرآن مكرر شده بر حسب موضع و مورد، معانى متفاوت دارد. مى‌گويند بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ كه بر سر سوره‌ها آمده هر يك معنى تازه‌اى‌