تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤٥ - انديشه ارتجاعى

ما شما را به سوى اين فرد يا آن فرد نمى‌خوانيم ما شما را به خدايى فرا مى‌خوانيم كه انسانها را آفريده است و سپس آنها را راه نموده است كه چگونه تنفس كنند و چگونه بخورند و بياشامند و از خود دفاع كنند. خداوند وقتى انسانها را مى‌آفريند مى‌داند كه آنها نيازمند وسايل تغذيه و حمايت‌اند و بايد از مواهب حيات بهره خود ببرند. پس او را به فضل و كرم خود به همه اين امور راه مى‌نمايد. آرى او در واقع آفريدگار حقيقى بندگان خويش است.

از خلال هدايت كردن خدا اشياء را، بايد كه انسان به هدايت عقل راه يابد و به وسيله رسالت الهى منافع و مصالح حقيقى خود را بشناسد.

/ ١٧٤

انديشه ارتجاعى‌

[٥١/ ٥٢] قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى‌* قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى‌ گفت: حال اقوامى كه ازين پيش مى‌زيسته‌اند، چيست؟ گفت: علم آن نزد پروردگار من است. پروردگار من نه خطا مى‌كند و نه فراموش.» اى فرعون! افكارى كه تو به آنها چنگ زده‌اى افكار امم پيشين است. از اينجا معلوم مى‌شود كه طاغوتان دفاع از رسوم و عادات گذشته را دستمايه تسلط خود مى‌شمارند و در اين كار از دو هدف پيروى مى‌كنند.

اول: فريب دادن مردم به اين كه او از مقدساتشان دفاع مى‌كند، پس او خود سزاوارتر از ديگران به فرمانروايى است.

دوم: ترس از تحول، زيرا همراه تحول بسا عواملى پديد مى‌آيد كه قدرت و سلطه را درهم مى‌كوبد. براى آنها آنچه بيش از هر چيز ديگر اهميت دارد، همانا ثبات است.

فرعون از سرنوشت پيشينيان مى‌پرسد كه آيا آنها در بهشت هستند يا دوزخ و اگر كافر بوده‌اند، چرا خداوند آنها را در دنيا عذاب نكرده است.

موسى از پاسخ مستقيم ابا مى‌كند و از سنت كلى الهى نام مى‌برد. به اين‌