تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٢ - شرح آيات

تكان مى‌خورد. سامرى آن مشت خاك را با خود داشت و در درون تنديس گوساله افكند و گوساله هم حركت مى‌كرد و هم چون گاو نعره مى‌كشيد.

بعضى ديگر گويند كه گاو را به گونه‌اى تعبيه كرده بودند كه حاضران فقط سرش را مى‌ديدند و شخصى از پشت آن در آن مى‌دميد و صداى آن باد چون نعره گاوان از دهانش بيرون مى‌آمد ... البته وقتى كه باد مى‌وزيد همان صدا مى‌داد.

فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى‌ فَنَسِيَ‌ و گفتند: اين خداى شما و خداى موسى است و موسى فراموش كرده بود.» [٨٩] ولى آيا عذر آوريهاى بنى اسراييل و توجيهاتى كه مى‌كردند نزد خدا قبول افتاد. هرگز ... دو دليل وجود داشت كه ادعاى آنان را باطل مى‌كرد

اول: عقل، پس عاقلان اگر فكرشان را به كار اندازند به سوى خدا هدايت خواهند شد.

أَ فَلا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً آيا نمى‌ديدند كه هيچ پاسخى به سخنشان نمى‌دهد و هيچ سود و زيانى برايشان ندارد.»/ ٢١٠ از صفات خدا چه دارد، آن كه نه مى‌جنبد و نه اراده سود و زيان تواند كرد؟

[٩٠] دوم: رهبرى الهى.

وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي‌ هارون نيز پيش از اين به آنها گفته بود: اى قوم من شما را به اين گوساله آزموده‌اند. پروردگار شما خداى رحمان است. از پى من بياييد و فرمانبردار من باشيد.» هارون آنها را به اطاعت خود خواند و به عنوان يك رهبر دينى، براى آنها توضيح داد كه آنچه سامرى و جماعتش ادعا مى‌كنند باطل است.

از آيه برمى‌آيد كه مبارزه ميان خط نبوت كه موسى و هارون رهبرى آن را داشتند و خط جاهلى به رهبرى سامرى سخت شكل گرفته بود. شايد رهبران خط جاهلى همان پيشوايان بنى اسراييل قبل از ظهور موسى بودند. مانند قوم بنى اميه كه‌