تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٤ - شرح آيات

ايمانى كه در واقعيت زندگى او اثر بگذارد و او را ملزم به انجام احكام دينى از روى جديت و عزم و اراده باشد. آرى، يكى گرايش به اسرافى است نهفته در جان كه پيوسته او را به زيادت طلبى وامى‌دارد و به سوى رذايل مى‌كشاند. در حالى كه تمسك به دين موجب صبر و تحمل و فداكارى است. همين است كه خداى تعالى مى‌فرمايد

وَ كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ‌ اين چنين اسرافكاران و كسانى را كه به آيات پروردگارشان ايمان نمى‌آورند، جزا دهيم.» انسانى كه مى‌خواهد از سختيهاى زندگى با عدم توجه به آيات بگريزد در آخرت مواجه با عين صعوبات و مشقتها مى‌شود. كه دو صفت بزرگ پيدا كرده‌اند يكى شدت و يكى امتداد. آن چنان امتدادى كه مى‌توان گفت جاويدان‌اند.

وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقى‌ «هر آينه عذاب آخرت سخت‌تر و پايدارتر است.» [١٢٨] أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى‌ آيا همه مردمى كه پيش از اين در مساكن خويش راه مى‌رفتند و ما همه را هلاك كرديم، سبب هدايت اينان نشده‌اند؟ اينها نشانه‌هايى است براى خردمندان.» كسى كه پند نمى‌گيرد، يا خطر را احساس نمى‌كند و خود را از مكر خدا در امان مى‌داند، يا آن كه دلش سخت شده و عبرتها را در آن اثرى نيست. و حال آن كه تنها خردمندان هستند كه از روزگار عبرت مى‌گيرند.

/ ٢٥٣ [١٢٩] وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى‌ اگر نه سخنى بود كه پروردگارت پيش از اين گفته و زمان را معين كرده بود، عذابشان در اين جهان حتمى بود.» يعنى اين سخن كه خدا پيش از رسيدن قيامت از تأخير عذاب سخن گفته، اگر نه چنين بود خداوند در حال عذابشان مى‌كرد. رحمت خداوندى چنين اقتضا مى‌كند كه فرصتى دهد تا مردم توبه كنند و به هدايت دست يابند. پس در عقوبت‌