تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٠ - شرح آيات

بر اريكه فرمانروايى برجهد. جمعى فرصت طلبان و مردم ضعيف النفس هم دور او را گرفتند. گويا پيش از ظهور سامرى اينان براى برافكندن موسى و خلع او از رهبرى توطئه مى‌چيده‌اند.

اكنون كه موسى (ع) دير كرده بود اينان پنداشتند كه موسى گرفتار آسيب شده و ديگر باز نخواهد گشت. پس دست به كار شدند تا خليفه شرعى او هارون (ع) را كنار بزنند. سامرى شايع كرد كه موسى مرده است آن گاه براى ايشان گوساله‌اى ساخت كه سمبل سلطه و قدرت باشد. و ايشان را به پرستش آن فرمان داد. بنى اسراييل به زر دلبستگى بسيار داشتند و نيز شرك در اعماق دلشان رسوخ كرده بود.

آيا اينان همانهايى نبودند كه از پيامبر خود خواسته بودند كه براى ايشان خدايى بسازد تا عبادتش كنند.

اين اقدام سامرى از يك سو هم براى نهضت موسى خالى از فايدتى نبود.

زيرا اگر سامرى پرده از كار خود برنگرفته بود هم چنان به صورت يك فرد منافق و خرابكار در ميان قوم باقى مى‌ماند و بسا زيانهاى ديگر به بار مى‌آورد و ضربه‌هاى ديگر مى‌زد.

/ ٢٠٨ [٨٦] فَرَجَعَ مُوسى‌ إِلى‌ قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً موسى خشمگين و پر اندوه نزد قومش بازگشت.» خشمگين از قوم به سبب عملى كه مرتكب شده بودند.

قالَ يا قَوْمِ أَ لَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً و گفت: اى قوم من! آيا پروردگارتان شما را وعده‌هاى نيكو نداده بود.» از اين وعده‌ها بود: بازگشت به سرزمين مقدس و فرود آمدن در طرف راست طور و بركت و اينكه اگر پايدارى ورزيد تمدن از دست رفته شما را به شما باز مى‌گرداند؟

أَ فَطالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِي‌ آيا درنگ من به دراز كشيد يا خواستيد كه خشم پروردگارتان به شما فرود آيد كه وعده مرا خلاف كرديد.»