تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - كران چگونه توانند شنيد؟
أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ آيا نمىبينند كه قصد اين سرزمين مىكنيم و از اطراف آن مىكاهيم؟ آيا باز هم آنها پيروزند؟» در هر روز بسيارى از جوامع به سبب اعمال ناپسندشان هلاك مىشوند زيرا زمان كيفرشان فرا رسيده است. پس چرا عبرت نمىگيريم. در اينجا قرآن ما را به دو گونه عبرت توجه مىدهد
١- عبرت گرفتن از امتهايى كه از ميان رفتهاند.
/ ٣٢١ ٢- عبرت گرفتن از امتهاى معاصر كه به سبب اعمالشان از ميان مىروند و نابود مىشوند.
بر انسان واجب است كه از گذشته از پدرانش كه مردهاند و منقرض شدهاند و نيز از كسانى كه در گرداگرد او هستند و هر روز مىميرند عبرت بگيرد.
حال جوامع هم همين است [٦] ولى مسئله اساسى همان است كه قرآن در آخرين آيه به آن اشارت مىكند
[٤٥] قُلْ إِنَّما أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَ لا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعاءَ إِذا ما يُنْذَرُونَ بگو: من شما را به وحى بيم مىدهم ولى كران را چون بيم دهند نمىشنوند.» مسئله اين است كه انسان گوش درونش كر شده و قلبش به بازيچه خو كرده پس حقيقت را به مسخره مىگيرد و آنجا كه بايد عبرت گيرد چشم فرو مىبندد و از آن بهره نمىگيرد.
[٦] - تفسيرهاى ديگرى براى اين آيه وجود دارد. از جمله: همانا نقصان زمين به خاطر مرگ علما است. و روايات آن را آورده است. و آن تفسير عميقى است كه با آنچه قبل از آن ياد كرديم تفاوتى ندارد چون كه مرگ جوامع همانا به سبب كمى علما است «رجوع كنيد به تفسير نور الثقلين/ ج ٣- ص ٤٢٩».