تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠١ - زمينه كلى سوره

دارد مرتبط با همان سوره. مثلا ما وقتى مى‌خواهيم كارى را شروع كنيم مى‌گوييم

بسم اللَّه چون مى‌خواهيم طعام بخوريم بسم اللَّه مى‌گوييم و هنگامى كه قلم بر كاغذ مى‌گذاريم كه بنويسيم باز هم با بسم اللَّه آغاز مى‌كنيم. آيا «بسم اللَّه» ها در اين موارد همه يك معنى مى‌دهند.؟ نه در مورد نخست يعنى به نام خدا كار را آغاز مى‌كنم و در مورد دوم: به نام خدا طعام مى‌خورم و در مورد سوم: به نام خدا مى‌نويسم. پس معلوم شد كه هر بسم اللهى براى منظورى گفته مى‌شود و معنى آن با بسم اللَّه ديگر فرق دارد.

در قرآن كريم- بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌- با هر سوره‌اى نازل شده نه اين كه فقط يك بار نازل شده باشد و آن گاه رسول اللَّه به ميل خود آن را بالاى همه سوره‌ها جاى داده باشد، زيرا رسول اللَّه از روى هوا سخن نمى‌گويد و هر چه مى‌گويد وحى از جانب پروردگار اوست. از آنجا كه هر آيه تازه‌اى كه از سوى خدا نازل مى‌شود مسلما انديشه تازه‌اى را القاء مى‌كند هر بسم اللَّه هم كه بر پيامبر گرامى نازل شده معنى تازه‌اى را بيان مى‌دارد.

هر گاه مؤمن بخواهد برخيزد بسم اللَّه گويد و هر گاه بخواهد طعام خورد بسم اللَّه گويد و هر گاه بخواهد جايى رود بسم اللَّه گويد و هر گاه بخواهد بنويسد بسم اللَّه گويد. آيا اينها همه به يك معنى هستند؟ هرگز. هر گاه كسى به هنگام برخاستن يا نشستن يا خوردن يا رفتن يا نوشتن بسم اللَّه مى‌گويد از خدايى يارى مى‌جويد كه قدرت برخاستن را بدو داده و نعمت طعام و عقل بدو بخشيده و بدين سان بسم اللَّه گفتن در زمينه‌هاى مختلفى كه به كار مى‌رود معانى مختلفى دارد.

اين چنين است كه بسم اللَّه در قرآن با هر سوره تكرار شده و براى تمام قرآن يك بار نيامده است و در غير اين صورت پيامبر در آغاز هر سوره يك بسم اللَّه قرار نمى‌داد،/ ١١٩ پيامبرى كه از روى هوس سخن نمى‌گويد و آنچه مى‌گويد وحى است و ترتيب قرآن به اين شكل بدون علّت نيست بلكه با رهنمودهاى پيامبر بوده است كه دستور مى‌داد آيات در محلّ خود قرار گيرند كه از سوى خدا مشخص شده كه اين از