أجوبة مسائل و رسائل في مختلف فنون المعرفة
(١)
٥ ص
(٢)
١٥ ص
(٣)
٤٤ ص
(٤)
٨٣ ص
(٥)
٩١ ص
(٦)
٩٤ ص
(٧)
٩٥ ص
(٨)
٩٦ ص
(٩)
١٠٥ ص
(١٠)
١٠٨ ص
(١١)
١١٩ ص
(١٢)
١٢١ ص
(١٣)
١٢٢ ص
(١٤)
١٢٤ ص
(١٥)
١٢٥ ص
(١٦)
١٢٦ ص
(١٧)
١٢٧ ص
(١٨)
١٢٨ ص
(١٩)
١٢٩ ص
(٢٠)
١٣١ ص
(٢١)
١٣٢ ص
(٢٢)
١٣٣ ص
(٢٣)
١٣٤ ص
(٢٤)
١٣٥ ص
(٢٥)
١٣٦ ص
(٢٦)
١٣٧ ص
(٢٧)
١٣٨ ص
(٢٨)
١٣٩ ص
(٢٩)
١٤٠ ص
(٣٠)
١٤١ ص
(٣١)
١٤٢ ص
(٣٢)
١٤٣ ص
(٣٣)
١٤٤ ص
(٣٤)
١٤٥ ص
(٣٥)
١٤٦ ص
(٣٦)
١٤٧ ص
(٣٧)
١٤٨ ص
(٣٨)
١٤٩ ص
(٣٩)
١٥٠ ص
(٤٠)
١٥١ ص
(٤١)
١٥٢ ص
(٤٢)
١٥٥ ص
(٤٣)
١٧٢ ص
(٤٤)
١٧٧ ص
(٤٥)
١٨٠ ص
(٤٦)
١٨١ ص
(٤٧)
١٨٢ ص
(٤٨)
١٨٣ ص
(٤٩)
١٨٤ ص
(٥٠)
١٨٥ ص
(٥١)
١٨٦ ص
(٥٢)
١٨٨ ص
(٥٣)
١٨٩ ص
(٥٤)
١٩٠ ص
(٥٥)
١٩١ ص
(٥٦)
١٩٢ ص
(٥٧)
١٩٣ ص
(٥٨)
١٩٤ ص
(٥٩)
١٩٥ ص
(٦٠)
١٩٦ ص
(٦١)
١٩٧ ص
(٦٢)
١٩٨ ص
(٦٣)
١٩٩ ص
(٦٤)
٢٠٠ ص
(٦٥)
٢٠١ ص
(٦٦)
٢٠٢ ص
(٦٧)
٢٠٣ ص
(٦٨)
٢٠٥ ص
(٦٩)
٢٠٦ ص
(٧٠)
٢٠٧ ص
(٧١)
٢٠٨ ص
(٧٢)
٢٠٩ ص
(٧٣)
٢١٠ ص
(٧٤)
٢١١ ص
(٧٥)
٢١٢ ص
(٧٦)
٢١٣ ص
(٧٧)
٢١٤ ص
(٧٨)
٢١٥ ص
(٧٩)
٢١٦ ص
(٨٠)
٢١٨ ص
(٨١)
٢٢١ ص
(٨٢)
٢٢٣ ص
(٨٣)
٢٤٢ ص
(٨٤)
٢٤٦ ص
(٨٥)
٢٥٢ ص
(٨٦)
٢٥٥ ص
(٨٧)
٢٥٨ ص
(٨٨)
٢٥٩ ص
(٨٩)
٢٦٤ ص
(٩٠)
٢٦٥ ص
(٩١)
٢٦٦ ص
(٩٢)
٢٦٧ ص
(٩٣)
٢٦٨ ص
(٩٤)
٢٦٩ ص
(٩٥)
٢٧٠ ص
(٩٦)
٢٧١ ص
(٩٧)
٢٧٢ ص
(٩٨)
٢٧٣ ص
(٩٩)
٢٧٥ ص
(١٠٠)
٢٧٧ ص
(١٠١)
٢٧٨ ص
(١٠٢)
٢٨٢ ص
(١٠٣)
٢٨٣ ص
(١٠٤)
٢٨٥ ص
(١٠٥)
٢٨٧ ص
(١٠٦)
٢٨٨ ص
(١٠٧)
٢٨٩ ص
(١٠٨)
٢٩٠ ص
(١٠٩)
٢٩١ ص
(١١٠)
٢٩٢ ص
(١١١)
٢٩٣ ص
(١١٢)
٢٩٥ ص
(١١٣)
٢٩٧ ص
(١١٤)
٢٩٩ ص
(١١٥)
٣٠٠ ص
(١١٦)
٣٠١ ص
(١١٧)
٣٠٢ ص
(١١٨)
٣٠٣ ص
(١١٩)
٣٠٦ ص
(١٢٠)
٣٠٧ ص
(١٢١)
٣٠٨ ص
(١٢٢)
٣١٠ ص
(١٢٣)
٣١٢ ص
(١٢٤)
٣١٣ ص
(١٢٥)
٣١٤ ص
(١٢٦)
٣١٥ ص
(١٢٧)
٣١٦ ص
(١٢٨)
٣١٧ ص
(١٢٩)
٣١٨ ص
(١٣٠)
٣٢٠ ص
(١٣١)
٣٢٢ ص
(١٣٢)
٣٢٥ ص
(١٣٣)
٣٢٨ ص
(١٣٤)
٣٢٩ ص
(١٣٥)
٣٣٠ ص
(١٣٦)
٣٣١ ص
(١٣٧)
٣٣٢ ص
(١٣٨)
٣٣٣ ص
(١٣٩)
٣٣٥ ص
(١٤٠)
٣٣٦ ص
(١٤١)
٣٣٧ ص
(١٤٢)
٣٤٠ ص
(١٤٣)
٣٤١ ص
(١٤٤)
٣٤٣ ص
(١٤٥)
٣٤٤ ص
(١٤٦)
٣٤٥ ص
(١٤٧)
٣٤٦ ص
(١٤٨)
٣٤٧ ص
(١٤٩)
٣٤٩ ص
(١٥٠)
٣٥٠ ص
(١٥١)
٣٥٢ ص
(١٥٢)
٣٥٣ ص
(١٥٣)
٣٥٤ ص
(١٥٤)
٣٥٥ ص
(١٥٥)
٣٥٦ ص
(١٥٦)
٣٥٧ ص
(١٥٧)
٣٥٨ ص
(١٥٨)
٣٥٩ ص
(١٥٩)
٣٦٠ ص
(١٦٠)
٣٦١ ص
(١٦١)
٣٦٢ ص
(١٦٢)
٣٦٣ ص
(١٦٣)
٣٦٤ ص
(١٦٤)
٣٦٥ ص
(١٦٥)
٣٦٦ ص
(١٦٦)
٣٦٧ ص
(١٦٧)
٣٦٨ ص
(١٦٨)
٣٦٩ ص
(١٦٩)
٣٧٠ ص
(١٧٠)
٣٧٢ ص
(١٧١)
٣٧٣ ص
(١٧٢)
٣٧٤ ص
(١٧٣)
٣٧٦ ص
(١٧٤)
٣٧٨ ص
(١٧٥)
٣٧٩ ص
(١٧٦)
٣٨١ ص
(١٧٧)
٣٨٢ ص
(١٧٨)
٣٨٣ ص
(١٧٩)
٣٨٤ ص
(١٨٠)
٣٨٥ ص
(١٨١)
٣٨٧ ص
(١٨٢)
٣٨٩ ص
(١٨٣)
٣٩٠ ص
(١٨٤)
٣٩١ ص
(١٨٥)
٣٩٢ ص
(١٨٦)
٣٩٣ ص
(١٨٧)
٣٩٤ ص
(١٨٨)
٣٩٦ ص
(١٨٩)
٣٩٧ ص
(١٩٠)
٣٩٨ ص
(١٩١)
٣٩٩ ص
(١٩٢)
٤٠٠ ص
(١٩٣)
٤٠١ ص
(١٩٤)
٤٠٢ ص
(١٩٥)
٤٠٣ ص
(١٩٦)
٤٠٤ ص
(١٩٧)
٤٠٥ ص
(١٩٨)
٤٠٧ ص
(١٩٩)
٤٠٩ ص
(٢٠٠)
٤١٠ ص
(٢٠١)
٤١٢ ص
(٢٠٢)
٤١٣ ص
(٢٠٣)
٤١٥ ص
(٢٠٤)
٤٢٠ ص
(٢٠٥)
٤٢١ ص
(٢٠٦)
٤٢٢ ص
(٢٠٧)
٤٢٣ ص
(٢٠٨)
٤٢٤ ص
(٢٠٩)
٤٢٦ ص
(٢١٠)
٤٢٧ ص
(٢١١)
٤٢٨ ص
(٢١٢)
٤٢٩ ص
(٢١٣)
٤٣٠ ص
(٢١٤)
٤٣١ ص
(٢١٥)
٤٣٢ ص
(٢١٦)
٤٣٣ ص
(٢١٧)
٤٣٤ ص
(٢١٨)
٤٣٥ ص
(٢١٩)
٤٣٦ ص
(٢٢٠)
٤٣٧ ص
(٢٢١)
٤٣٨ ص
(٢٢٢)
٤٣٩ ص
(٢٢٣)
٤٤٠ ص
(٢٢٤)
٤٤١ ص
(٢٢٥)
٤٤٣ ص
(٢٢٦)
٤٤٥ ص
(٢٢٧)
٤٤٦ ص
(٢٢٨)
٤٤٧ ص
(٢٢٩)
٤٤٨ ص
(٢٣٠)
٤٤٩ ص
(٢٣١)
٤٥١ ص
(٢٣٢)
٤٥٢ ص
(٢٣٣)
٤٥٤ ص
(٢٣٤)
٤٥٦ ص
(٢٣٥)
٤٥٧ ص
(٢٣٦)
٤٥٨ ص
(٢٣٧)
٤٨٠ ص
(٢٣٨)
٤٨١ ص
(٢٣٩)
٤٨٢ ص
(٢٤٠)
٤٨٣ ص
(٢٤١)
٤٨٤ ص
(٢٤٢)
٤٨٥ ص
(٢٤٣)
٤٨٦ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص

أجوبة مسائل و رسائل في مختلف فنون المعرفة - ابن إدريس الحلي - الصفحة ٢٧٩

الجواب و باللّه التوفيق: أمّا سؤاله الأوّل فالذي يلوح لي فيه و أدّى نظري إليه، فمجموعه أنّ الزوجة الأولى إذا لم تقم لها بيّنة بالمهر و لا أقرّ الزوج لها عند موته به، فليس لها عليه في ظاهر الحكم صداق، لأنّه لو كان حيا و هي حيّة، و صورة المسألة ما حكيناه و ادّعت عليه المهر، كان القول قوله مع يمينه باللّه أنّ ما لها عليه حقا من جهة الصداق، فكذلك الحكم بعد الوفاة، هكذا روايات أصحابنا و فتياهم و نص مذهبهم و عملهم عليه، و يكون هذا الحكم بعد الدّخول بها.

فأمّا الزوجة الثانية إذا كان لها شهود بالمهر، فيجب على ورثتها اليمين باللّه مع شهودهم، و يجب لهم الصداق المشهود به من تركته.

و أمّا ما ذكره في أثناء سؤاله من أنّ الشهود يشهدون بالمهر و مبلغه، و لكنّهم لم يعلموا أهل قبضه أم لا، فالصحيح و المستقر ثبوته و أنّ الأصل إلّا قبض، فينبغي لهم أن يشهدوا بما علموا، بل الواجب عليهم ذلك، قال اللّه سبحانه: وَ مَنْ يَكْتُمْهٰا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [١] نعوذ باللّه من كتمانها.

و مضى له في خلال سؤاله: و للزوجة الأولى أولاد يقرّون للزوجة الأخيرة بصداقها، فهل يصحّ إقرارهم لها بذلك أم لا؟ فاعلم أنّ الشّهود اللّذين لها أوّلا يكفون في إثبات الحق إذا كانوا شهودا عدولا يقطع الشّرع بعدالتهم، و شرائط العدالة موجودة فيهم و لا حاجة إلى غيرهم، فأمّا إذا لم يكونوا عدولا و لم يكن‌


[١] - البقرة: ٢٨٣.