تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٩ - تفسير نخستين ديدار دوست!

٧- از همه اينها گذشته در روايات متعددى كه از منابع اهل بيت نقل شده اين آيات تفسير به جبرئيل نشده بلكه روايات موافق تفسير دوم است كه مى‌گويد منظور از اين آيات شهود باطنى خاصى نسبت به ذات پاك خدا است كه براى پيامبر ص در اين صحنه روى داد و در معراج بار ديگر تكرار شد و رسول اللَّه فوق العاده تحت تاثير جذبه معنوى اين ديدار قرار گرفت‌ [١] مرحوم شيخ طوسى در" امالى" از ابن عباس از پيامبر اسلام ص نقل مى‌كند:

لما عرج بى الى السماء دنوت من ربى عز و جل حتى كان بينى و بينه قاب قوسين او ادنى:

" هنگامى كه به آسمان معراج كردم آن چنان به ساحت قدس پروردگارم نزديك شدم كه ميان من و او فاصله قوسين يا كمتر بود"! [٢] مرحوم" صدوق" در" علل الشرائع" همين مضمون را از هشام بن حكم از امام موسى بن جعفر ع نقل كرده است كه در ضمن يك حديث طولانى مى‌فرمايد:

فلما اسرى بالنبى (ص) و كان من ربه كقاب قوسين او ادنى رفع له حجاب من حجبه:

" هنگامى كه پيامبر به معراج برده شد و فاصله او از ساحت قدس پروردگارش به اندازه قوسين يا كمتر بود حجابى از حجابها از برابر ديدگان او برداشته شد"! [٣] در" تفسير على بن ابراهيم" نيز آمده است:" ثم دنى يعنى رسول اللَّه من ربه عز و جل:" سپس نزديك شد، يعنى رسول خدا به پروردگار

[١] در دعاى ندبه نيز تعبيرى ديده مى‌شود كه مناسب همين معنى است آنجا كه مى‌گويد:

يا بن من دنى فتدلى فكان قاب قوسين او ادنى دنوا و اقترابا من العلى الاعلى:

" اى فرزند كسى كه نزديك شد و نزديك شد تا آنجا كه فاصله‌اش به اندازه دو كمان يا كمتر بود و اين نزديكى با خداوند على اعلى صورت گرفت) در ذيل همين دعا نيز يكى از القاب خداوند" شديد القوى" ذكر شده آنجا كه مى‌خوانيم:" و اره سيده يا شديد القوى".

[٢] و [٣] نور الثقلين جلد ٥ صفحه ١٤٩.