٩٧٨٢.الكافي عن أبى بَصيرٍ : قلتُ لأبي عبدِ اللّه ِ عليه السلام : هل لِلشُّكرِ حَدٌّ إذا فَعَلَهُ العَبدُ كانَ شاكِرا ؟ قالَ : نَعَم ، قلتُ : ما هُو ؟ قالَ : يَحمَدُ اللّه َ على كُلِّ نِعمَةٍ علَيهِ في أهلٍ و مالٍ ، و إن كانَ فيما أنعَمَ علَيهِ في مالِهِ حَقٌّ أدّاهُ ، و مِنهُ قولُهُ جلَّ و عزَّ : «سُبْحانَ الذِي سَخَّرَ لَنا هذا و ما كُنّا لَهُ مُقْرِنِينَ» [٥] . [٦]

٤ ـ عمل كردن به دانش

٩٧٧٨.امام على عليه السلام : شكرگزارىِ مؤمن در كردار او آشكار مى شود، و شكرگزارىِ منافق از زبانش در نمى گذرد .

٩٧٧٩.امام على عليه السلام : شكرگزارىِ عالِم بر علمش عبارت است از: عمل كردنش به آن علم، و گذاشتن آن در اختيار سزامندانش .

٥ ـ گذشت هنگام قدرت بر دشمن

٩٧٨٠.امام على عليه السلام : هر گاه بر دشمنت تسلّط يافتى ، گذشت از او را شكرانه چيره آمدنت بر وى قرار ده .

٦ ـ دست كم نگرفتن نعمت

٩٧٨١.امام باقر عليه السلام : روزى اندك خدا را براى خود ، فراوان شمار تا بدين وسيله شكرش را گزارده باشى .

٢٠٥١

حدّ شكر

٩٧٨٢.الكافى ـ به نقل از ابو بصير ـ: به امام صادق عليه السلام عرض كردم : آيا شكر را حدّى هست كه چون بنده آن را به جاى آورَد ، شاكر محسوب شود؟ حضرت فرمود : آرى . عرض كردم : آن حدّ چيست؟ فرمود : خدا را بر هر نعمتى كه در زمينه خانواده و مال به او مى دهد، شكر گويد و چنانچه در نعمتى كه به مال او مى دهد [براى خدا ]حقّى باشد، آن را بپردازد . اين است سخن خداوند عزّ و جلّ كه «پاك است خدايى كه اين [مركوب] را مسخّر ما كرد در حالى كه ما توان آن را نداشتيم» .

[١] غرر الحكم : (٥٦٦١ ـ ٥٦٦٢) .[٢] غرر الحكم : ٥٦٦٧ .[٣] نهج البلاغة : الحكمة ١١ .[٤] تحف العقول : ٢٨٥ .[٥] الزخرف : ١٣ .[٦] الكافي : ٢/٩٦/١٢ .