ميزان الحكمه - المحمدي الري شهري، الشيخ محمد - الصفحة ٤١٨
٢٣٣٧
لا ضَرَرَ و لا ضِرارَ فِي الإسلامِ
١١١٧٢.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : لا ضَرَرَ و لا ضِرارَ . [١]
١١١٧٣.عنه صلى الله عليه و آله : لا ضَررَ و لا ضِرارَ، مَن ضارَّ ضارَّهُ اللّه ُ، و مَن شاقَّ شَقَّ اللّه ُ علَيهِ . [٢]
١١١٧٤.عنه صلى الله عليه و آله : لا ضَرَرَ و لا ضِرارَ، و لِلرَّجُلِ أن يَضَعَ خَشَبَهُ في حائطِ جارِهِ، و الطَّريقُ المَيثاءُ سَبعَةُ أذرُعٍ. [٣]
١١١٧٥.عنه صلى الله عليه و آله : لا ضَرَرَ و لا إضرارَ في الإسلامِ، فَالإسلامُ يَزيدُ المُسلمَ خَيرا و لا يَزِيدُهُ شَرّا . [٤]
٢٣٣٧
زيان زدن به خود و ديگرى از نظر اسلام ممنوع است
١١١٧٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : ضرر و زيان رساندن به خود و ديگرى ، ممنوع است .
١١١٧٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : ضرر و زيان زدن به خود و ديگرى جايز نيست . كسى كه به ديگرى زيان وارد آورد، خداوند به او زيان رساند و كسى كه ديگرى را به مشقّت اندازد ، خداوند او را به مشقّت افكند .
١١١٧٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زيان زدن به خود و ديگرى ممنوع است . انسان مجاز است چوب خود را بر ديوار همسايه اش بگذارد ، و [حريم ]راه هموار ، هفت گز است .
١١١٧٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در اسلام ضرر و زيان زدن به ديگران ممنوع است [٥] ؛ زيرا اسلام بر خير مسلمان مى افزايد و شرّى به او نمى رساند .
[١] كنز العمّال : ٩٤٩٨ .[٢] كنز العمّال : ٩٥١٨ .[٣] كنز العمّال : ٩٥١٩ .[٤] كتاب من لا يحضره الفقيه : ٤/٣٣٤/ ٥٧١٨ .[٥] لسان العرب، ضمن نقل اين حديث مى گويد : « لا ضَرَر» يعنى انسان نبايد به برادر خود زيان بزند ؛ و «لا ضرار» يعنى نبايد به يكديگر زيان رسانند . پس ضرار دو جانبه است و ضرر يك جانبه . به عبارت ديگر، اگر كسى به ديگرى زيان رساند، آن ديگرى نبايد به او ضررى وارد آورد بلكه بايد گذشت كند (و يا خسارت بگيرد) . به قولى : ضرر به اين معناست كه به كسى زيانى رسانى كه از آن زيان سودى به تو رسد ولى «ضرار» به اين معناست كه به كسى زيانى زنى بدون آن كه از آن سودى نصيب تو شود . بعضى از محقّقان نيز گفته اند كه منظور از «ضرر» اين است كه در اسلام حكم زيانمند وجود ندارد و مقصود از «ضرار» اين است كه از نظر اسلام ضرر زدن به ديگران ممنوع است ـ م .