حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٤٥ - طرح پژوهشى علم الحديث

سيد عبداللَّه شبر[١]

و شرح زيارت عاشورا از ابوالمعالى كلباسى‌[٢]

، نيز از اين قبيلند.

در ترجمه كتب حديث و اخبار نيز يادگارهاى قابل توجهى برجاى مانده است.

نمونه‌هايى چون: ترجمه تفسير منسوب به امام عسكرى عليه السلام، ترجمه تهذيب الأحكام، ترجمه برخى از جلدهاى بحار الأنوار، ترجمه ثواب الأعمال، ترجمه نهج البلاغه، صحيفه سجاديه، عيون الأخبار[٣]

و... از اين بابند.

اينها پاره‌اى از مجاهدت‌هاى علمى در قلمرو اخبار و احاديث بود. در حوزه «علوم الحديث» يعنى رجال ودراية الحديث نيز وارث ميراث‌هاى گران قدرى هستيم.

در زمينه علم رجال، آثار چاپ شده موجود بيش از پنجاه عنوان است. از «اختيار معرفة الرجال» اثر كشّى (م قرن ٤) گرفته تا «قاموس الرجال» اثر علامه محمدتقى شوشترى (م ١٣٧٤ ش) و «معجم رجال الحديث» نوشته آية اللَّه ابوالقاسم خويى (م ١٤١٣ ق).

اينها بجز نسخه‌هاى خطى است كه در كتابخانه‌ها موجود است يا در كتابنامه‌ها از آن ياد شده است.

در حوزه دراية الحديث نيز نوشته‌هاى گران قدرى را به ارث برده‌ايم.

از «دراية الحديث» اثر زين الدين العاملى (م ٩٦٥ ق) و «الوجيزه» نوشته شيخ بهايى (م ١٠١١ ق) و «الرواشح السماويه» اثر ميرداماد (م ١٠٤١ ق) گرفته تا «سماء المقال» كلباسى (م ١٣٥٦ ق) و «جامع المقال» طريحى (م ١٠٨٥) تا «قواعد الحديث» محيى الدين غريفى و «بحوث فى علم الرجال» محمدآصف المحسنى، بخشى از ماندگارهاى اين بخش است.

اينها پژوهش‌هايى بود كه از گذشته تاكنون در اين زمينه ادامه داشته است.

[١]. ر. ك: الذريعة، ج ٣، ص ٣٠٥- ٣٠٦.( ٩ عنوان شرح)

[٢]. ر. ك: همان، ج ٣، ص ٣٠٧- ٣٠٨.( ٧ عنوان شرح)

[٣]. ر. ك: همان، ج ٤، ص. ٩- ١٤٧.