حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٦٢ - كتابشناسى

دكترابوالقاسم امامى ترجمه كاملى از اين ديوان را در سال ١٣٧٣ شمسى به وسيله انتشارات اسوه در تهران، منتشر كرده است. اين كتاب كه كامل‌ترين ديوان چاپ شده موجود است، ٥٠٦ قطعه دارد و به ترتيب الفباى قافيه‌ها منظم شده است.

٧. گردآورى ملّاقاسمعلى فرزند محمدتقى خوانسارى. وى آن را متفاوت با ديوان چاپ شده مرتب ساخته و سند برخى اشعار را نيز آورده است.[١]

٨. گردآورى شيخ محمدعلى مدرّس خيابانى (م ١٣٧٣ ق)، نويسنده ريحانةالأدب.

اين ديوان در ضمن مجموعه‌اى با نام ديوان‌المعصومين است كه جلد دوم آن (از حضرت سجّاد عليه السلام تا حضرت صاحب- عج-) چاپ شده، و جلد اوّل (از اشعار پيامبر تا امام حسين عليه السلام) به چاپ نرسيده است.

٩. ديوان الإمام على عليه السلام، گردآورى سيد محسن امين عاملى (م ١٣٣٠ ش)، نويسنده أعيان الشيعة. اين كتاب، گلچينى از اشعار امام عليه السلام شمرده مى‌شود و درسال ١٣٦٦ قمرى، در ١٤٩ صفحه، در دمشق، چاپ شده است.

١٠. ديوان‌الامام على بن أبى‌طالب، تحقيق مركز البيان العلمى در قاهره. اين كتاب در پنج موضوع: الجهاد، حسن الخلق، الفخر بالنفس، المناجاة و الدعاء، والحَثّ على العمل و طلب الرزق، تنظيم شده است.

***

چكيده سخنْ اين‌كه اشعار منسوب به امام على عليه السلام به صورت‌هاى گوناگون و به وسيله افراد مختلف در طى چندقرن، گردآورى شده است. آنچه امروزه تداول دارد، همان أنوار العقول كيدرى است كه شيخ آقابزرگ نيز بر اين مطلب، تأكيد داشت.[٢]

به گفته استاد حسينى جلالى، مى‌توان سه شاهد بر اين دعوا اقامه كرد:

[١]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيف‌الشيعة، ج ٩/ ١، ص ١٠١؛ دانش پژوه، محمدتقى و منزوى، على‌نقى، فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه تهران، ج ٢، ص ١١٩.

[٢]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيف‌الشيعة، ج ٢، ص ٤٣٤- ٤٣١.