حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣٦١ - كتابشناسى
محمد بن اسحاق (م ١٥١ ق) صاحب كتاب سيرةالنبى گردآورده است. اين ديوان، دومين مأخذ أنوار العقول شمرده مىشود[١]
و از آن، اطلاع ديگرى در دست نيست.
٤. ديوان أميرالمؤمنين، گردآورده ابن الشجرى هبةاللَّه بن علىبن محمد (م ٥٤٣ ق) كه سومين مأخذ أنوارالعقول به شمار مىرود.[٢]
٥. الحديقةالأنيقة، گردآورده محمد بن حسين بن حسن بيهقى كَيدُرى نيشابورى (م ٥٤٨ ق) كه مىگويد: اين ديوان، گزيده ديوان جمع آورده فَنجگِردى و ديوانى ديگر از اميرمؤمنان عليه السلام در زمينه ادب و اندرز است. مؤلف الذريعة حدس مىزند كه نسخه مورّخ ٨٠٧ قمرىِ آن را در كتابخانه خوانسارى ديده است.[٣]
از اين ديوان نيز نشانى به دست نيامده است.
٦. أنوارالعقول فى أشعار وصىالرسول صلى الله عليه و آله كه ديوان مفصّل كَيدُرى است. او شعرها را به ترتيب الفبايى قافيهها گردآورده و مآخذ بسيارى از شعرها را باز گفته است.[٤]
آغاز اين ديوان: «الحمدللَّه الذى دانت لعزته الجبابرة، تضعضعت دون عظمته الأكاسرة...» و پايان آن: «هذا ما أكدى إليه كدّى...» است. شيخ آقابزرگ تهرانى اعتقاد دارد كه يك نسخه از أنوار العقول را ديده و ديوان چاپى معروف به ديوان أميرالمؤمنين را، در ترتيب، به آن نزديك يافته است؛ هرچند اسانيد و بسيارى از شعرها در ديوان به چشم نمىخورد.[٥]
دكتر امامى نيز در مقدّمه ترجمه أنوارالعقول، بر اين مطلب تأكيد دارد.[٦]
از اين كتاب، نسخههايى در دست است كه دربخش نسخهشناسى معرفى مىشود.
[١]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيفالشيعة، ج ٢، ص ٤٣٢ و ج ٩/ ١، ص ١٠١؛ كيدرى بيهقى، أنوارالعقول، ص ٩٢.
[٢]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيفالشيعة، ج ٢، ص ٣١٦؛ كيدرى بيهقى، أنوارالعقول، ص ٩٢.
[٣]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيفالشيعة، ج ٢، ص ٤٣٢ و ج ٩/ ١، ص ١٠١ و ج ٦، ص ٣٨١.
[٤]. اين كتاب به وسيله كامل سلمان جُبورى در سال ١٤١٩ ق/ ١٩٩٩ م تحقيق شده و به چاپ رسيده است.
[٥]. تهرانى، آقابزرگ، الذريعة إلى تصانيفالشيعة، ج ٢، ص ٤٣٤- ٤٣١.
[٦]. ديوان امام على عليه السلام، تصحيح و ترجمه ابوالقاسم امامى، ص ٣٣ و ٣٢.