حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٩٣ - دو نقل به معنا و فقه الحديث

«قد زوّجناكها بما معك من القران».[١]

٣. يكى از رواياتى كه در كتب حديثى شيعه مكرّر نقل شده و در فقه و اصول نيز مورد توجه است، مقبوله عمر بن حنظله مى‌باشد. برخى فرازهاى اين روايت، در كتب حديثى، به صورت‌هاى مختلف نقل شده است:

«فانّ المجمع عليه حكمنا لاريب فيه».[٢]

«فانّ المجمع عليه لاريب فيه».[٣]

و يا:

«قلت: جعلت فداك! أرأيت إن كان الفقيهان عرفا حكمه من الكتاب والسنة...».[٤]

«قلت: جعلت فداك! إنّ المفتيينِ غبى عليهما معرفة حكمه من كتاب وسنّة...».[٥]

و در برخى كتب نيز اين فراز اخير، نقل نشده است.[٦]

٤. حديث ثقلين در منابع حديثى شيعه با ٢٣٤ اختلاف در متن، نقل شده است.

اگر فرض شود كه اين حديث درصد مورد متفاوت، از پيامبر صلى الله عليه و آله صادرشده، و سى مورد در استنساخ تفاوت حاصل شده، و سى مورد هم روات اشتباه كرده‌اند، باز هفتاد مورد ديگر بر اثر نقل به معنا خواهد بود. نمونه‌هايى از آن را مى‌آوريم‌[٧]

: «أيها الناس...».

«يا أيها الناس...».

[١]. كنز العمّال، ج ١٦، ص ٣٢٥، ش ٤٤٧٣٧.

[٢]. كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٣، ص ٦.

[٣]. تهذيب الأحكام، ج ٦، ص ٣٠١- ٣٠٢، ح ٨٤٥.

[٤]. الكافى، ج ١، ص ٦٨( باب اختلاف الحديث).

[٥]. تهذيب الأحكام، ج ٦، ص ٣٠١- ٣٠٢، ح ٨٤٥.

[٦]. كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٣، ص ٦.

[٧]. اين آمار و نقل‌ها، از جزوه‌اى به نام« طرح جامع الأحاديث»، نوشته آقاى عليرضا برازش، برداشت شده است.