پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧٤ - ٢ تكميل ساختار گروه صالحان

مخالفت با افكار مردم دورويى كه امام در خطابه خود به آنان اشاره داشتند به حساب مى‌آمد امّا به هيچ‌وجه به قصد ماجراجويى سياسى نبوده و شرايط به گونه‌اى بوده كه به طرح مسائلى از اين دست و روشن كردن فكر مردم نياز بوده است. اگرچه در نتيجه اين خطابه، هشام، امام باقر و امام صادق عليهما السّلام را به شام احضار كرد.

٢. تكميل ساختار گروه صالحان‌

تشكيل گروه نخبگان زاييده زمان امام باقر عليه السّلام نبود بلكه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و پس از آن حضرت امام على عليه السّلام هم همين رويه را داشته‌اند آنجا كه مى‌بينيم مالك اشتر، هاشم مرقال، محمد بن ابو بكر، حجر بن عدى، ميثم تمار، كميل بن زياد و عبد اللّه بن عباس، نقش مهمى در مبارزه امام امير المؤمنين در برابر مخالفان خود ايفا مى‌نمودند. اين افراد از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام، اولين سنگ بناى گروه صالحان و نخبگان در عصر حضرت على عليه السّلام بودند.

اين روند به شكل فعّال در زمان امام حسن و امام حسين عليهما السّلام نيز ادامه داشت البته در مدت كوتاهى اين روند كمرنگ شد اما در دهه‌هاى آخر زندگانى امام سجّاد عليه السّلام دوباره به صورت فعال از سر گرفته شده و در زمان امام محمد باقر عليه السّلام تكامل يافت؛ چرا كه در زمان آن حضرت شرايط براى چنين كارى آماده‌تر شده بود، آن حضرت موفق شدند اين جمعيت را نه تنها از نظر كمّى گسترش دهند بلكه توانستند با تشريح اهداف موردنظر براى آنان- كه در دفاع از جامعه اسلامى و پاسدارى از شريعت اسلام در برابر تحريفات نمود پيدا مى‌كرد- به پيشرفت كيفى نيز دست پيدا كنند.

در اينجا به توضيح چند گام كه امام باقر عليه السّلام در اين راه برداشتند