پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٦٣ - ويژگىهاى زمانه امام زين العابدين عليه السلام و موقعيتهاى آن حضرت

بخش سوم حضرت امام صادق عليه السّلام در سايه جد و پدر

ويژگى‌هاى زمانه امام زين العابدين عليه السّلام و موقعيت‌هاى آن حضرت‌

امام سجّاد عليه السّلام زين العابدين، پس از فاجعه كربلا و شهادت پدرش امام حسين عليه السّلام با مسائل زير روبرو بود:

١. همدردى و محبّت مردم با اهل بيت بدون دربرداشتن ثمره‌اى عملى و جدّى، فقط در محبّت و ولايت خلاصه شده و فاقد بيدارى انقلابى بود.

٢. انقلاب‌هاى انتقامى كه با اهداف محدودى صورت مى‌گرفت، قيام‌هاى منفعت‌طلبانه مصلحتى، بروز حركات منافقانه و ظهور طبقه‌اى به نام وعاظان دربارى، براى دادن رنگ و لعاب شرعى بر حكومت وقت.

٣. پيدايش پديده احساس گناه در امّت اسلام به سبب تنها گذاشتن و يارى نكردن امام حسين عليه السّلام، كه البته اين احساس گناه، همچنان كه در بين تاريخ نويسان معروف است، هيچگاه از سوى رهبرى آگاه، هدايت نشد، و افكارى كه اين قيام‌ها را جهت‌دهى مى‌كرد، فقط به گرفتن انتقام مى‌انديشيد. از اينجاست كه مى‌بينيم امام زين العابدين عليه السّلام دو مرحله يا دو گام براى كار خود در نظر گرفتند:

گام اوّل: امام سجّاد عليه السّلام با استفاده از پديده احساس گناه در امّت، اقدام به هدايت و جهت‌دهى به اين احساس كردند. آن حضرت ابتدا از طريق يادآورى‌