پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٣٧ - پاسخ امام صادق عليه السلام به پيشنهاد خلافت توسط ابو سلمه خلال

پاسخ امام صادق عليه السّلام به پيشنهاد خلافت توسّط ابو سلمه خلّال‌

ابو سلمه خلّال كه يكى از مبلّغان سياسى فعّال در كوفه بود و نقش ممتازى را در پيروزى دعوت عبّاسيان و زياد شدن ياوران آن‌ها در كوفه بازى كرد. البتّه اين مطلب به خاطر لياقت، دانش، زيركى و ثروت او بود. چرا كه او از مال خود براى رجال نظام عبّاسى بسيار خرج كرد. او ارتباط خاصّ و روابط مستمرّى با ابراهيم امام داشت، و بعد از مرگ ابراهيم امام دانست كه كارها برخلاف آنچه كه او مى‌خواسته خواهد گرديد. شايد هم نظرش عوض شد و در خود چيز تازه‌اى پيدا كرد. او ملاحظه كرد كه آينده خلافت به ابو العبّاس سفّاح يا منصور خواهد رسيد و آن‌ها شايسته خلافت نيستند. شايد هم خود طمع خلافت داشت. در هرحال مى‌بينيم كه او در اين برهه با علويان و در رأس آن‌ها امام صادق عليه السّلام شروع به مكاتبه كرده و اعلام كرد كه مى‌خواهد با آنان بيعت كند.

امّا ما از نامه ابو سلمه به امام صادق عليه السّلام نمى‌توانيم بفهميم كه آيا اين نامه ابراز پشيمانى است يا اعتراض بر روش عبّاسى و فريبكارى كه عبّاسيان با امويان انجام دادند و يا محكوم كردن شيوه‌هاى آنان در به دست گرفتن قدرت است؟

آرى، آنچه را كه از قول مشهور ميان تاريخ‌نويسان درمى‌يابيم، اين است كه ابو سلمه خلّال مى‌خواسته خلافت را به علويان انتقال دهد، امّا موفّق به اين كار نشد[١]. از جوابى كه امام عليه السّلام به نامه ابو سلمه دادند مى‌يابيم كه امام عليه السّلام اين پيشنهاد را ردّ كرده‌اند. البتّه نه به اين دليل كه شرايط، شرايط سخت و

[١] . تاريخ الامم و الملوك ٩/ ١٢٤، ابن قتيبه ١٢٨، طقطقى ١٢٧.