حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٧٤ - جمع آورندگان قرآن در زمان پيامبر(ص)

شايد عبادة بن ثابت مصحف عبادة بن صامت باشد- چنان كه نص روايت عينى صامت است- و اگر غير از اين باشد در كتب تراجم صحابه نامى و شرح حالى از عبادة بن ثابت نيست.

ابن نديم علاوه بر افراد مذكور در روايت شعبى و انس على- عليه السلام- و ... را اضافه كرده.

١٥- عبيد بن معاويه‌[١].

از «علىّ بن رباح» نقل شده است كه: «علىّ بن ابى طالب و ابى بن كعب در زمان رسول خدا- ص- قرآن را جمع‌آورى كردند[٢]».

«ابن حبان» نيز بر جمع‌آورى قرآن توسط ابى بن كعب در زمان رسول خدا تنصيص كرده است‌[٣].

از على- عليه السلام- روايت شده است كه امام فرمودند: «جز قرآن و آنچه در اين صحيفه مكتوب است چيزى از پيامبر- ص- ننوشتيم‌[٤]».

«ابن حبيب» يكايك جمع‌آورندگان قرآن را در زمان پيامبر اكرم- ص- بر مى‌شمارد آنان عبارتند از: ابو درداء، زيد بن ثابت، ابو زيد، ثابت بن زيد، ابى، معاذ و اضافه مى‌كند: سعد بن عبيد را[٥]. شايد اين سعد بن عبيد غير از سعد بن عبيدى است كه قبلا نام برديم‌[٦].

ابن سعد مى‌گويد: «عقيده كوفيّون آن است كه سعد جزو جمع‌آورندگان قرآن در

[١] الفهرست، ص ٣٠، تاريخ القرآن زنجانى. ص ٤٦ و تاريخ القرآن، آبيارى، ص ٩٥.

[٢] تاريخ القرآن زنجانى، ص ٤٧. به نقل از: مناقب خوارزمى. اعيان الشيعة، ج ١، ص ٨٧ و تفسير القرآن العظيم ابن كثير، ج ٤( ذيل صفحه)، ص ٢٨.

[٣] مشاهير علماء الامصار، ص ١٢.

[٤] تاريخ واسط، ص ١٠٢. كنز العمال، ج ١٧، ص ١٠٥ به نقل از: منابع بسيار و تذكرة الحفاظ، ج ١، ص ١٢.

[٥] المحبر، ص ٣٨٦. الاتقان، ج ١، ص ٧٢. به نقل از: المحبر و ابى احمد عسكرى. فتح البارى، ج ١، ص ٤٩ و عمدة القارى، ج ٢٠، ص ٢٧. به نقل از: المحبر.

[٦] درباره جمع‌آورى قرآن توسط سعد بن عبيد ر ك: عمدة القارى، ج ٢٠، ص ٢٧. الاستيعاب، در حاشيه الإصابة، ج ٢، ص ٤١. الإصابة، ج ٢، ص ٣١ و ٥٠. اسد الغابه، ج ٢، ص ٣١٣ و ٣١٤ در اينجا تحقيق مفصّلى است درباره يكى بودن يا تعدد اين دو سعد بن عبيد.