حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٦٦ - خطاهاى سهوى در مصاحف عثمان

در اين باب عثمان پرسيده بود از بهترين نويسنده و در پاسخ، مردم زيد را معرفى كرده بودند. و وقتى كه عثمان از فصيح‌ترين مردم پرسيده بود در پاسخ نام سعيد بن عاص را برده بودند. لذا عثمان دستور داد سعيد بن عاص آيات را تلاوت كند و زيد بنويسد[١].

«عسقلانى» سپس ادامه مى‌دهد: بعدها براى املاء كردن آيات از ابى بن كعب كمك گرفتند.[٢] و در روايت ديگرى: ابى بن كعب در زمان ابو بكر آيات قرآن را بر كاتبان مصاحف املاء مى‌كرد و آنان مى‌نوشتند[٣] از عطاء روايت شده است كه گفت: هنگامى كه عثمان مصاحف را در يك مصحف جمع كرد به دنبال ابى بن كعب فرستاد. ابى بن كعب آيات را املاء مى‌كرد زيد بن ثابت آنها را مى‌نگاشت و سعيد بن عاص هم اعراب‌گذارى مى‌كرد. لذا اين مصحف بر اساس قرائت ابى بن كعب و زيد، تدوين شده است‌[٤] البته گفته مى‌شود كه ابى از صحف باقى مانده نزد حفصه كه در زمان ابو بكر نوشته شده بود املاء مى‌كرد[٥]. ليكن سخن پيشين از ابو العاليه نادرستى اين سخن را آشكار مى‌كند. و يا گفته مى‌شود: ابان بن سعيد بن عاص در زمان عثمان، مصحف امام را بر زيد املاء مى‌كرد و بعد در سال ٢٩ ه- درگذشت.

اما اين مطلب هم درست نيست؛ چون كه اكثر مورخين معتقدند مرگ ابان، قبل از اين واقعه رخ داده است. مرگ ابان يا در واقعه «اجنادين» سال دوازدهم هجرى رخ داد.

و يا در واقعه «مرج الصفر» سال چهاردهم. و يا در واقعه «يرموك» سال پانزدهم هجرى اتفاق افتاده است‌[٦].

[١] فتح البارى، ج ٩، ص ١٦. كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٠، ٣٧١ و ٣٦٨ به نقل از: ابن ابى داود و ابن الانبارى.

[٢] فتح البارى، ج ٩، ص ١٧. طبقات ابن سعد، ج ٣، قسم ٢، ص ٦٢. تهذيب التهذيب، ج ١، ص ١٨٨. كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٣ به نقل از: ابن سعد. و التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٨٢.

[٣] فتح البارى، ج ٩، ص ١٣.

[٤] كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٣ به نقل از ابن سعد.

[٥] فتح البارى، ج ٩، ص ١٦ و ١٨.

[٦] البداية و النهاية، ج ٧، ص ٣٤٠.