حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٤٣ - نسخه تلاوت و جمع آورى قرآن

فصل اوّل سراب نسخ تلاوت‌

آيات منسوخ التلاوة

روايات زيادى از طريق اهل سنت درباره آياتى از قرآن و سوره‌هايى وارد شده است كه اين آيات و سوره‌ها در قرآن فعلى موجود نمى‌باشند مانند: آيه رضاع و دو سوره «خلع» و «حفد» (پرستش و عبادت) و مانند آن. با توجه به اين كه برخى از اين روايات در كتب صحاح و مسانيد معتبر وارد شده است تكذيب اين روايات براى عده‌اى ممكن نبوده است.

از طرفى هم قبول مضمون روايات به معناى قبول وقوع تحريف در قرآن كريم مى‌باشد لذا عده‌اى براى نجات از اين ورطه و حفظ قداست قرآن مسأله نسخ تلاوت را پيش كشيده‌اند[١]

نسخه تلاوت و جمع‌آورى قرآن‌

جالب آن كه عده‌اى براى عدم جمع‌آورى قرآن- به نظر خود- چنين ادعا مى‌كنند:

قرآن را به اين دليل در زمان پيامبر اكرم- ص- در يك مصحف جمع نكردند كه مرتب نسخ در پاره‌اى از آيات رخ مى‌داد و بعضى احكام آيات هم نسخ مى‌شد. و اگر آيات يكجا جمع بودند و نسخ به سراغ آيات مى‌آمد، در ثبوت و عدم ثبوت نسخ در آيات اشتباه شده و امر دين مغشوش مى‌گشت لذا دست به جمع‌آورى قرآن نزدند[٢]. ليكن اين‌

[١] درباره نسخ تلاوت رك: البرهان/ زركشى. الاتقان/ سيوطى. المستصفى/ غزالى. اصول سرخسى، ج ٢. فواتح الرحموت و ديگر كتب اصولى و علوم قرآنى.

[٢] لباب التأويل/ خازن، ج ١، ص ٨. البرهان/ زركشى، ج ١، ص ٢٣٥ و ٢٦٢. الاتقان، ج ١، ص ١٥٧ به نقل از خطابى. فتح البارى، ج ٢، ص ١٠. و مباحث فى علوم القرآن/ قطان، ص ١٢٤ و ١٢٥ به نقل از: زركشى و سيوطى.