حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٥٦ - نقطه نداشتن حروف

و يا: آيه شريفه: «يَضِيقُ صَدْرِي» را هم با ضم قاف و هم با فتح آن قرائت كرده‌اند[١].

و يا: هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ‌ را به فتح «راء» و ضم آن خوانده‌اند[٢].

كسائى آيه: قالَ: أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ به صيغه امر «اعلم» و ديگران به صيغه متكلم مى‌خوانند.

و يا: نافع آيه‌ لا تُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِيمِ‌ را به صيغه نهى مى‌خواند «لا تسأل» و ديگران به صيغه مضارع مجهول مى‌خوانند[٣].

مثالهاى بحث ما بسيارند. و امكان احصاى آن نيست. لذا به همين مقدار اكتفا مى‌كنيم.

نقطه نداشتن حروف‌

يكى ديگر از اسباب اختلاف قرائت نقطه نداشتن حروف در صدر اسلام بود. و در آن زمان اين روش بسيار مرسوم و متداول بود. اختلاف ناشى از منقط نبودن حروف خيلى زود آشكار گشت. زرّ بن حبيش از عبد اللّه بن مسعود نقل مى‌كند كه: مرتب به مصحف نظر بيفكنيد و بر اين كار مداومت كنيد. و اگر در «ياء» يا «تائى» اختلاف پيدا نموديد آن را يادى در قرآن قرار دهيد[٤].

ما نمونه‌هاى چندى از اين گونه اختلافات را نقل مى‌كنيم:

«ابو عمرو» مى‌خواند: و انزل جنودا لم يروها[٥] ابن مجاهد اين قرائت را غلط

[١] البرهان زركشى، ج ١، ص ٣٣٤.

[٢] همان مدرك. و التبيان، ج ١، ص ٨. الجامع لاحكام القرآن، ج ٩، ص ٧٦. النشر، ج ١، ص ٢٧.

التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٠٦. همين كتاب ارجاع مى‌دهد به: كتاب سيبويه، ج ١، ص ٣٩٧ و القراءات الشاذة ابن خالوية، ص ٦٠ و باز ارجاع مى‌دهد- به: البحر المحيط، ج ٥، ص ٢٤٧.

[٣] التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٨ و الكشف عن وجوه القراءات السبع( به ترتيب)، ج ١، ص ٣١٢ و ٢٦٢.

[٤] در حديث:« ذكرونى فى القرآن» آمده است. شايد درست آن:« ذكرا فى القرآن» باشد. اما منبع حديث: مصنف، صنعانى، ج ٣، ص ٣٦٢ است.

[٥] سوره توبه، آيه ٢٦.