حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٥٥ - نسخ كتاب به وسيله سنت

استاد سايس در مقام ردّ حديث عايشه درباره تعداد شير دادن مى‌گويد: «اين حديثى است كه نمى‌توان به آن استناد جست؛ زيرا همه بر اين مطلب اتفاق نظر دارند كه امكان نسخ قرآن پس از وفات پيامبر اكرم- ص- وجود ندارد نه كلا و نه جزا و اين حديث خطاى آشكارى است در برابر اتفاق جميع ...»[١].

شاگرد سايس؛ استاد عريض، تعليقى بر سخن استاد دارد بدين مضمون. «... اين نظر، همان نظر صحيح و معتقد ماست كه خدا را بر آن مى‌پرستيم. و تنها با اين اعتقاد است كه در را بر طاعنين در كتاب خداوند متعال مى‌بنديم و به ملاحده و كفار اجازه دخل و تصرف را نمى‌دهيم ...»[٢].

نسخ كتاب به وسيله سنت‌

علاوه بر آن كه روايات به اصطلاح مدعى نسخ آحاد هستند و علما اتفاق نظر دارند بر آن كه نمى‌توان كتاب را با خبر واحد نسخ كرد[٣] و قطان اين عقيده، را به جمهور نسبت داده است‌[٤] و رحمة اللّه هندى- آن طورى كه علامه حلى در كتاب مبادى الاصول الى علم الاصول نقل كرده- اين عقيده را چنين تعليل مى‌كند اگر خبر واحد، مطلبى را اثبات كند، و ادله قاطع مؤيد اين مطلب نباشند بايستى اين مطلب را رد كرد[٥] شافعى و اكثر اهل ظاهر قاطعانه گفته‌اند: «كتاب» حتى با سنت متواتر هم نسخ نمى‌گردد.

احمد بن حنبل در يكى از دو روايتى كه از او منقول است به عدم نسخ قرآن با سنت متواتر تصريح كرده است.

و كسى كه آن را ممكن دانسته است گفته است چنين نسخى صورت نگرفته است هر چند محال نيست‌[٦] با اين وجود حتى اگر اخبار نسخ متواتر هم باشند نمى‌توانند ناسخ‌

[١] التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٢٨٢ به نقل از: فتح المنان على حسن عريض، ص ٢١٦- ٢١٧.

[٢] التمهيد، ج ٢، ص ٢٨٢ به نقل از: فتح المنان، ص ٢١٩.

[٣] الموافقات، ج ٣، ص ١٠٦.

[٤] مباحث فى علوم القرآن، ص ٢٣٧.

[٥] اظهار الحق، ج ٢، ص ٩٠.

[٦] الاحكام فى اصول الاحكام/ آمدى، ج ٣، ص ١٣٩. البيان خوئى، ص ٢٢٤، مباحث فى علوم القرآن، ص ٢٣٧. و اصول سرخسى، ج ٢، ص ٦٧ به نقل از: شافعى در: الرسالة.