حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٣١٤ - آيا حروف مقطعه نامهاى سوره ها هستند؟

آن را ترك كرده‌اند[١]». و بالأخره مناسب است سخن رازى را در تفسير آيه‌ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ‌[٢] نقل كنيم:

«... اصحاب ما گفته‌اند: اين آيه دليل نيرومندى است بر آن كه «تسميه» و «بسمله» از آيات قرآن مى‌باشند؛ زيرا خداوند متعال وعده داده است كه قرآن را از هر گونه تصرفى حفظ كند. و اگر «تسميه» جزو قرآن نباشد، و عملا هم در آغاز سوره‌ها آمده باشد يك نوع زيادى و تحريف در قرآن رخ داده است و وعده الهى تحقق پيدا نكرده است. و اگر جايز باشد كه فكر كنيم اصحاب پيامبر «بسمله» را به اوايل سوره‌ها اضافه كرده‌اند، درباره نقصان قرآن نيز بايد اين جايز باشد و همين باعث سقوط قرآن از حجيّت مى‌گردد. و اين تالى فاسد را هيچ‌كس قبول ندارد[٣]».

چرا و كى «بسمله» حذف شد؟

ظاهرا اسقاط «بسمله» در زمان امير المؤمنين، و بخاطر بغض و عداوت نسبت به حضرت صورت گرفته بود. رازى و نيشابورى در اين مورد مى‌گويند: «... تهمت ديگرى هم وجود دارد و آن اين است كه على- عليه السلام- «بسمله» را با جهر مى‌خواند و بر اين كار اصرار مى‌ورزيد. و هنگامى كه قدرت به بنى اميه منتقل شد آنان سعى زيادى كردند تا از جهر در «بسمله» جلوگيرى كنند، و آن را ممنوع كردند تا بدين وسيله در محو آثار مولى المتقين تمام كوشش خود را به كار برده باشند»[٤] البته به نظر مى‌رسد اين ماجرا قبل از حكومت معاويه و در زمان خود حضرت- ع- صورت تمام به خود گرفته بود.

آيا حروف مقطعه نامهاى سوره‌ها هستند؟

افرادى ادعا كرده‌اند كه: حروف مقطعه نام سوره‌هايى هستند كه در آغازشان قرار

[١] جواهر الاخبار و الآثار، در حاشيه البحر الزخار، ج ٢، ص ٢٤٥. و المصنف صنعانى، ج ٢، ص ٩١ از قول زهرى و عطاء.

[٢] سوره حجر، آيه ٩.

[٣] التفسير الكبير، ج ١٩، ص ١٦٠.

[٤] التفسير الكبير، ج ١، ص ٢٠٦. و غرائب القرآن، در حاشيه تفسير طبرى، ج ١، ص ٧٩.