حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٥٤ - عدم اعراب گذارى كلمات

عدم اعراب‌گذارى كلمات‌

وقتى يك كلمه حركت اعرابى نداشته باشد به طور طبيعى احتمال چند نوع خواندن را مى‌تواند داشته باشد مثلا: «مهر» با سه حركت «ميم» مى‌توان خواند و سه معنا از آن دريافت. اين مسئله بخصوص در تركيب جمله و سياق آن مى‌تواند تأثير زيادى داشته باشد و اختلافات زيادى ببار بياورد. و همين مسئله يكى از علل اصلى اختلاف در قرائت است. براى نشان دادن تنوع اختلافات به نمونه‌هاى زير اشاره مى‌كنيم:

آيه شريفه: يَعْكُفُونَ عَلى‌ أَصْنامٍ لَهُمْ‌[١] به ضم كاف و كسر آن قرائت شده است‌[٢].

طبرسى مى‌گويد: اينها دو لغت مى‌باشند.

يا: قسمتى از آيه شريفه: «يضارّ» به ضم «را» و فتح آن خوانده شده است‌[٣].

و يا: آيه شريفه: ... فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ‌ اوّل را معلوم و دوم را به صيغه مجهول خوانده‌اند. و بر عكس هم خوانده شده است‌[٤].

«ابن مسعود» آيه‌ «مَجْراها وَ مُرْساها» را به فتح دو «ميم» آن تلاوت مى‌كرد[٥] و باز همين ابن مسعود: «بَلْ عَجِبْتَ وَ يَسْخَرُونَ» را به صيغه متكلم مى‌خواند[٦].

و يا: حرميان‌ «يَرْتَعْ» را به كسر «عين» تلاوت مى‌كرد. و ديگران آن را به سكون «عين» مى‌خوانند[٧].

«ابن عباس» آيه: ... قُلُوبُنا غُلْفٌ‌ را به تشديد «لام» مى‌خواند[٨].

و يا: ... حَتَّى يَطْهُرْنَ‌ را «حتى يطهرن» هم خوانده‌اند[٩].

[١] سوره اعراف، آيه ١٣٨.

[٢] الكشاف، ج ٢، ص ١٥٠. و مجمع البيان، ج ٤، ص ٤٧١.

[٣] مناهل العرفان، ج ١، ص ١٦٢ و الاتقان، ج ١، ص ٤٦. و در كشاف، ج ١، ص ٢٢٧ حسن آيه را به كسر« را» خوانده است.

[٤] الجامع لاحكام القرآن، ج ٨، ص ٥٦٨. التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١١٢. مناهل العرفان، ج ١، ص ١٦٣ و رك: النشر، ج ١، ص ٢٦.

[٥] مجمع الزوائد، ج ٧، ص ١٥٥ به نقل از طبرانى.

[٦] همان مدرك به نقل از: طبرانى.

[٧] التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٧٦. و الكشف عن وجوه القراءات السبع، ج ٢، ص ٥- ٧.

[٨] مجمع الزوائد، ج ٧، ص ١٥٤ به نقل از: طبرانى در: الاوسط.

[٩] حجة القراءات، ص ١٣٤ و ١٣٥.