حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٦١ - نمونه هاى ديگر اين نوع خطا عبارتند از

و در نص ديگرى آمده است كه وى گفت: «دست به آنها نزنيد اين اغلاط نه حرامى را حلال مى‌كنند و نه حلالى را حرام»[١].

نكته قابل ذكر آن است كه: آن چنان بر حفظ قرآن از هر نوع تغيير و تبديلى پافشارى مى‌شده است كه حتى اغلاط كتابى قرآن را كسى اجازه نداده است از قرآن پاك كنند، و علامه شيخ محمد هادى معرفت هم به اين مطلب در سخن زير استدلال مى‌كند:

«... وجود غلطهاى املايى در قرآن، يكى از دلايلى است كه مى‌توان از آن بر سلامت قرآن طى قرون، احتجاج نمود. اغلاط املايى كه كمترين تأثيرى در تحريف و يا سلامت قرآن نداشتند و براى اصلاح مى‌شد آنها را تغيير داد اين اغلاط به همان صورت باقى مانده‌اند و ...»[٢].

نمونه‌هاى روشن‌

در اينجا ما بعضى از موارد اشتباه كتّاب را مى‌نگاريم. اشتباهاتى كه نتايج و معانى مختلفى به بار مى‌آورد. سعى مى‌كنيم اين اغلاط را دسته‌بندى نموده به شرح آنها بپردازيم:

الف: دوگونه‌نويسى يك كلمه در جاهاى مختلف ... يعنى يك كلمه را در هر جايى به شكلى نوشته‌اند مثلا: كلمه «فيما» به صورت پيوسته نوشته شده است. اما همين كلمه در دوازده مورد به صورت گسسته و جدا «فى ما» نوشته شده است.

نمونه‌هاى ديگر اين نوع خطا عبارتند از:

١- «مما»: پيوسته است اما در سه جا جدا نوشته شده است: «من ما».

[١] رك: الطرائف، ص ٤٩٠ و ٤٩١. التفسير الكبير، ج ٢٢، ص ٧٤ و ج ١١، ص ١٠٦. به نقل از عثمان و عايشه. الاتقان، ج ١، ص ١٨٣ و ١٨٤ به نقل از: ابن الانبارى و ابن اشته در مصاحف كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٢ به نقل از: ابن ابى داود و ابن الانبارى، و چهار روايت را ذكر مى‌كند. مناهل العرفان، ج ١، ص ٣٧٩. تاريخ القرآن آبيارى، ص ١١٨. دلائل الصدق، ج ٣، قسم ١، ص ٩٦ به نقل از: تفسير ثعلبى.

التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٣١٦ به نقل از: المصاحف، ص ٣٢ و ٣٣. محاضرات الادباء، ج ٢، جزء چهارم، ص ٤٣٤ به نقل از: معالم التنزيل. غرائب القرآن، در حاشيه طبرى، ج ٦ ص ٢٣ به نقل از: عثمان و عائشه و لباب التأويل، ج ١، ص ٤٢٢.

[٢] التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٣١٧.