حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٣١ - استناد قرائات به چيست؟
«يصرف»- با فتح «ياء» و كسر «راء»- خواندهاند. يعنى من يصرف الله عنه العذاب دليل ايشان آيه قبل از آن است كه مىگويد: قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ ... و همچنين خداوند متعال آيه را با معادل «يصرف» ختم كرده است. يعنى فرموده است: «فقد رحمه» و نفرموده: «فقد رحم» لذا از قبيل فعل معلومى است كه فاعل آن در جمله نيامده است. لذا سياق جمله و در نظر گرفتن اوّل و آخر، ايجاب مىكند آن را به صيغه معلوم بخوانيم.
اما ديگران: «يصرف» به صيغه مجهول- خواندهاند. و دليل ايشان آن است كه اين وجه، اضمار كمترى را در بر دارند؛ زيرا كه «يصرف»- به صيغه معلوم- نياز به تقدير فاعل- اللّه- دارد. و همچنين نياز به اضمار كلمه «عذاب» مىباشد.
اما اگر به صيغه مجهول قرائت كنيم در خود كلمه «يصرف» مفهوم «عذاب» نهفته است و نيازى به اضمار ندارد[١].
٥- آيه شريفه: وَ لَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ[٢].
ابن عامر: وَ لَدارُ الْآخِرَةِ با يك لام و جر آخرة قرائت مىكرد و حجت وى اجماع قراء بر اين قرائت در سوره يوسف: وَ لَدارُ الْآخِرَةِ[٣] بود ابن عامر مورد اختلافى را با مجمع عليه اثبات مىكند.
ديگران: وَ لَدارُ الْآخِرَةِ- با دو لام و رفع آخره چون كه نعت است- قرائت كردهاند.
و دليل ايشان آيه شريفه: وَ الدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ[٤] در سوره اعراف است[٥].
٦- آيه شريفه: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ[٦] نافع: «يحزنك» با ضم ياء و كسر زاء را در تمام قرآن- به استثناى سوره انبياء- «لا يَحْزُنُهُمُ» با فتح ياء و ضم زاء از باب افعال دانسته و با ضم مضارعه قرائت كرده است.
«سيبويه» در توجيه قرائت فوق مىگويد: «احزنته»- از باب افعال- يعنى او را در
[١] حجة القراءات، ص ٢٤٣. و الكشف عن وجوه القراءات السبع، ج ١، ص ٤٢٥.
[٢] سوره انعام، آيه ٣٢.
[٣] سوره يوسف، آيه ١٠٩.
[٤] سوره اعراف، آيه ١٦٨.
[٥] حجة القراءات، ص ٢٤٦. و الكشف، ج ١، ص ٤٢٩ و ٤٣٠.
[٦] سوره انعام، آيه ٣٣.