حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٩٦ - اضافاتى كه در تفسير آيات آمده اند
خود نوشت: (و صلاة العصر)[١]. همين قضيه به ام سلمه[٢] و عايشه[٣] نسبت داده شده است.
نكته قابل ذكر آن است كه اين افزايش «صلاة العصر» همچنان در مصحف عايشه باقى ماند[٤] و وى اصرار داشت كه اين قسمت در زمان پيامبر- ص- در قرآن بوده است[٥].
١٧- ابن عباس، ابن عمرو ابن مسعود، قرائت مىكردند: «فطلقوهن ل (قبل) عدتهن[٦]».
١٨- قرائتى از امام رضا- ع- مروى است از آية الكرسى به اين صورت: «له ما فى السماوات و الارض (و ما تحت الثرى عالم الغيب و الشهادة الرحمن الرحيم)[٧]». ظاهرا مقصود امام تفسير و بيان آيه است.
١٩- از بجالة تميمى منقول است كه گفت: عمر مصحفى را در دامان غلامى در مسجد ديد كه در آن نوشته شده بود: «... النبى أولى بالمؤمنين من انفسهم (و هو ابوهم) ...» عمر به غلام دستور داد آن زيادى را پاك كند. اما او خوددارى كرد و گفت: اين زيادى در مصحف ابى بن كعب هم هست. عمر از ابى پرسيد. و ابى در پاسخ گفت: «من كارم پرداختن به قرآن است و تو گشتن و بهم زدن بازارها».
قرائت آيه به صورت فوق از ابن عباس، مجاهد، عكرمه و ابن مسعود هم نقل شده است[٨] حتما افزودن كلمه «و هو ابوهم» توسط ابى در مصحف از قبيل تفسير مزجى بوده
[١] المصنف/ عبد الرزاق، ج ١، ص ٥٧٨. و از: الدر المنثور، ج ١، ص ٣٠٢. كنز العمال، ج ٢، ص ٢٣٨.
فتح البارى، ج ٨. ص ١٤٨ به نقل از: مالك و ابن جرير. موطأ، ج ١، ص ١٥٨. و مشكل الآثار، ج ٣، ص ٩.
[٢] المصنف/ صنعانى، ج ١، ص ٥٧٩. فتح البارى، ج ٨، ص ١٤٨ به نقل از: ابن المنذر.
[٣] مسند احمد، ج ٦، ص ١٧٨. فتح البارى، ج ٨ ص ١٤٧ به نقل از: مسلم و احمد. همچنين رك:
كنز العمال، ج ٢، ص ٢٣٩. موطأ، ج ٢، ص ١٥٧ و ١٥٨. و مشكل الآثار، ج ٣، ص ٨.
[٤] المصنف/ صنعانى، ج ١، ص ٥٧٨. و كنز العمال، ج ٢، ص ٢٣٩.
[٥] همان مدرك و به نقل از: الدر المنثور، ج ١، ص ٣٠٢.
[٦] المصنف/ صنعانى، ج ٦، ص ٣٠٣، ٣٠٤، ٣١٠. و در حاشيه همان به نقل از: سعيد بن منصور و به نقل از سنن بيهقى، ج ٧، ص ٣٢٥. و صحيح مسلم، ج ٢، ص ٤٧٧.
[٧] تفسير قمى، ج ١، ص ٨٤.
[٨] المصنف/ صنعانى، ج ١٠، ص ١٨١. مقدمه تفسير البرهان، ص ٤٢ به نقل از: المصنف. بحار، ج ٨٩، ص ٦٣. محاضرات الادباء، ج ٢، جزء ٤ ص ٤٣٤. كنز العمال، ج ٢، ص ٣٦٠ به نقل از: مستدرك حاكم و سعيد بن منصور. الدر المنثور، ج ٥، ص ١٨٣ به نقل از: اسحاق بن راهويه، حاكم، عبد الرزاق، سعيد بن منصور، ابن منذر، بيهقى در سنن، فريابى، ابن ابى شيبه، ابن ابى حاتم و ابن جرير. التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٣٦٠. كشاف، ج ٣، ص ٥٢٣. السنن الكبرى، ج ٧. ص ٦٩١. و الجامع لاحكام القرآن، ج ١٤، ص ١٢٥ و ١٢٦.