حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٧١ - جمع آورندگان قرآن در زمان پيامبر(ص)

«سندى» در حاشيه اين مطلب مى‌نويسد: «منظور انس آن است كه: تا جايى كه من مى‌دانم كس ديگرى قرآن را در زمان پيامبر- ص- جمع‌آورى نكرد. يا آنكه از «اوس» جز اين چهار تن كسى قرآن را تدوين ننمود و الّا عده زيادى از صحابه قرآن را جمع‌آورى كردند و اين مطلب واضحى است‌[١]».

«قرطبى» بر اين حديث انس تعليقى دارد به اين مضمون: «... منظور از جمع‌آورندگان در اين حديث: انصار است و الا جماعتى از صحابه دست به اين كار زدند از جمله:

٥- عثمان بن عفان.

٦- على- عليه السلام.

٧- عبد اللّه بن مسعود.

٨- عبد اللّه بن عمرو بن عاص.

٩- سالم مولاى ابى حذيفه (رض) ابن اثير در اينجا اضافه مى‌كند: «آن سه تن حديث را وارد كتب خويش كرده‌اند»[٢]. ابو عمرو همين عبارات را در شرح زندگى قيس بن سكن دارد و گمان مى‌كند قيس همان ابو زيد است. و اين مطلب را ديگرى هم گفته است‌[٣]. ليكن ديگران گفته‌اند: ابو زيد همان سعد بن عمير است و بازگفته شده‌

[١] ر ك: حاشية السندى على صحيح البخارى: حاشيه، ج ٣، ص ١٤٧.

[٢] الاستيعاب در حاشية الاصابة، ج ٣، ص ٢٢٤ و اسد الغابة، ج ٤ ص ٢١٦.

[٣] ر ك: الاصابة، ج ٣، ص ٢٥٠ و الاستيعاب در حاشيه الاصابة، ج ٣، ص ٢٢٤ و اسد الغابة، ج ٤، ص ٢١٦.