حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٣١٢ - «بسمله» از قرآن نيست؟!
نمىدانيم در برابر چنين گستاخى چه بگوئيم؟ آيا كينه و تعصب، راه فهم حقايق را بر وى بسته است؟ يا آن كه آگاهانه و عامدانه و بدون شرم و حيا مىخواهد تهمت بزند؟
آيا از درون وجدانى نيست كه مانع اين ياوهسرائيها گردد؟ وى چگونه اجماع حضرات بر نفى آيه بودن «بسمله» را دليل بر سلامت قرآن از هر نقص و زيادى مىداند؟! و چگونه شيعه را ملزم مىكند كه معتقد به نقص قرآن است؟ و آراء آنها را از كجا به دست آورده است؟ و كجا شيعه اين عقيده را اظهار كرده است؟ مگر خود آقايان ادعا نمىكنند: ابن مسعود «بسمله» را در آغاز سوره برائت در مصحف خود آورده بود؟[١] و مگر معناى اين حرف، زياد كردن به قرآن و ادخال ما ليس من القرآن فى القرآن- به زعم خودشان- نيست؟
از اين حرفها بگذريم ما معتقديم كه آيه «بسمله» از قرآن بوده و در تمام قرآن از سوره فاتحه گرفته تا سوره ناس- به استثناء سوره برائت- به عنوان يك آيه به كار رفته است.
و نيازى نمىبينيم تمام ادله را در اين زمينه استقصاء كنيم. تنها اشارهاى مىكنيم به اهميت قرآن و كتابت آن توسط صحابه و تلاش در جهت حفظ آن از هر گونه تصرف تا جايى كه صحابه حتى نام سورهها و شماره آيات را با خطى غير از خط قرآن مىنوشتند تا تمايز ميان آيات و غير آنها در همه احوال محفوظ باشد. البته دلايل متعددى براى اثبات آيه بودن «بسمله» اقامه شده است ليكن ما بخاطر تنگى مجال به ذكر منابع آنها اشاره مىكنيم[٢].
همچنين روايات متعددى تصريح مىكنند كه آيه «بسمله» از قرآن است خصوصا در آغاز سوره فاتحة الكتاب[٣] ما فقط چند نمونه را نقل مىكنيم.
[١] فتح البارى، ج ٩، ص ٣٩. الاتقان، ج ١، ص ٦٥. و محاضرات الادباء جلد ٢، جزء ٤، ص ٤٣٤.
[٢] رك: تعليقات احمد محمد شاكر در حاشيه الجامع الصحيح، ج ٢، ص ٢٢ و ٢١ السيرة الحلبية، ج ١، ص ٢٤٨. التفسير الكبير، ج ١، ص ١٩٧- ٢٠٠ و ٢٠٣. مسائل فقهيه/ شرف الدين، ص ١٥- ٣٠. البحر الزخار، ج ٢، ص ٢٤٤- ٢٤٩. غرائب القرآن در حاشيه طبرى، ج ١، ص ٧٦ و ٧٧. تبيين الحقائق، ج ١، ص ١١٣. شرح صحيح مسلم/ نووى در حاشيه ارشاد السارى، ج ٣، ص ٢٥. ارشاد الفحول، ص ٣١.
الاتقان، ج ١، ص ٧٨. نصب الراية، ج ١، ص ٣٢٨ و ٣٢٩. المستصفى، ج ١، ص ١٠٢ و ١٠٣.
و فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى، ج ٢، ص ١٤ و ١٥.
[٣] رك: التفسير الكبير، ج ١، ص ١٩٦، ١٩٧، ٢٠٤، ٢٠٦ و ٢٠٨. جواهر الاخبار در حاشيه البحر الزخار، ج ٢، ص ٢٤٩ و ٢٤٦. كنز العمال، ج ٧، ص ٣١٠. و ج ١، ص ١٩٠، ١٩١ و ٣٧٥.
المصنف/ صنعانى، ج ٢، ص ٩٠، ٩١ و ٩٢. تفسير القرآن العظيم/ ابن كثير، ج ١، ص ١٦ و ١٧.
نيل الاوطار، ج ٢، ص ٢٢٠ و ٢٢٨. غرائب القرآن در حاشيه طبرى، ج ١، ص ٧٦- ٧٩ السيرة الحلبية، ج ١، ص ٢٤٧ و ٢٤٨. المنتقى، ج ١، ص ٣٧٧- ٣٧٩ و حاشيه آن ص ٣٧٤. الأمّ، ج ١، ص ٩٣ و ٩٤.
مختصر المزنى در حاشيه الام، ج ١، ص ٧١. ارشاد السارى، ج ٢، ص ٧٧. نصب الراية، ج ١، ص ٣٢٥، ٣٤٣، ٣٥٠ و ٣٥٣. فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى، ج ٢، ص ١٥. صحيح مسلم، ج ٢، ص ١٢.
مستدرك حاكم، ج ١، ص ٢٣٢ و ٢٣٣ .. تلخيص مستدرك/ ذهبى در حاشيه آن. سنن بيهقى، ج ٢، ص ٣٩، ٤٤- ٥٠. الدر المنثور، ج ١، ص ٧- ٩. مجمع الزوائد، ج ٢، ص ١٠٩. سنن دار قطني ج ١، ص ٣٠٧ و ٣١١- ٣١٣. الاتقان، ج ١، ص ٧٨، ٧٩. الجامع لاحكام القرآن، ج ١، ص ٩٣. احكام القرآن/ جصاص، ج ١، ص ١١ و ١٢. و عمدة القارى، ج ٥، ص ٢٨٦، ٢٨٧، ٢٨٩ و ٢٩٠.