نسخ تلاوت را عده‌اى از معتزله منكر شده‌اند. از ابو مسلم و امثال او عدم جواز نسخ تلاوت منقول است‌[١] دكتر صبحى صالح ادعاى نسخ تلاوت را عملى جسارت‌آميز مى‌داند و اخبار ادعائى را آحاد مى‌شناسد كه حجيت ندارند. همچنين از جمله منكرين نسخ تلاوت بايد اين افراد را نام برد: ابن ظفر در: «الينبوع» بخاطر اخبار آحاد[٢]. آبيارى، عبد المنعم النمر و جزيرى‌[٣].

از جمله انتقادات وارد بر مسئله نسخ تلاوت و بقاى حكم، آن است كه:

ممكن است ناسخ اين حكم، در قرآن نازل شده باشد، اما، ما اين مطلب را ندانيم زيرا تلاوت آن منسوخ شده است و حكم آن باقى است. و اين روش باعث توقف در احكام شرع مى‌گردد؛ زيرا درباره هر حكمى مى‌توان اين تصور را داشت‌[٤].

همچنين ديگرى اين مسئله را انكار كرده مى‌گويد: مستند اين مسئله اخبار آحاد است و حجت نمى‌باشد و اين مطلب از قاضى در انتصار نقل شده است‌[٥]. اين انكار به بعضى از اهل علم هم نسبت داده شده است‌[٦]. و يا گفته‌اند: آنچه نقل شده آحاد است و آحاد جزو قرآن نيست لذا خود به خود نسخ تلاوت هم منتفى مى‌باشد[٧].

البته افراد نام برده تنها دسته دوم از نسخ را، يعنى نسخ آيات و باقى ماندن حكم را منكر شده و ادعا مى‌كنند اخبار آن آحاد مى‌باشد. در حالى كه هر دو دسته داراى اخبار آحاد بوده و وجوه ضعف ديگرى دارند كه مانع از قبول مضمون آنها مى‌گردد و ما جداگانه هر روايت را با نقاط ضعف آن بازگو خواهيم كرد.

با اين حال كسانى در صدد توجيه نسخ تلاوت برآمده با قبول آحاد بودن اخبار، مى‌گويند: آحاد بودن اخبار زيانى به مقصود نمى‌رساند؛ زيرا نسخ با دلايل ظنى هم ثابت مى‌گردد به خلاف آيات قرآن كه تنها اين دسته بايستى قطعى الصدور باشند و

[١] مناهل العرفان، ج ٢، ص ١١٠ و ١١٢. الاحكام فى اصول الاحكام، ج ٣، ص ١٢٩. اوائل المقالات، ص ١٠١. البيان خوئى، ص ٢٢٥. و نظرية النسخ فى الشرائع السماوية، ص ١١٩ و ١٢١.

[٢] مباحث فى علوم القرآن، ص ٢٥٨ و ٢٥٩.

[٣] الفقه على المذاهب الاربعة، ج ٤، ص ٢٥٧ و ٢٠٦. و به نقل از آن در: التمهيد، ج ٢، ص ٢٨١.

[٤] اصول سرخسى، ج ٢، ص ٦٩. سرخسى، انتقاد بالا را ياد مى‌كند اما نمى‌تواند جواب دهد.

[٥] البرهان/ زركشى، ج ٢، ص ٣٩ و ٤٠. و مباحث فى علوم القرآن، ص ٢٣٨ و ٢٣٩.

[٦] مباحث فى علوم القرآن، ص ٢٣٩.

[٧] فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى، ج ٢، ص ٧٣.