حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٢٢ - خطاهاى ديگرى از اين دسته

آشناترين مردم به عربيت نسبت مى‌دهد. و اين نسبت نشانه جهل بزرگ نسبت‌دهنده مى‌باشد.

علت اين گونه روايات، قلت ضبط راويان است. و قلت ضبط هم نتيجه كم درايتى و عدم تعقل روات است مانند اين خطاها را آشناى به نحو هرگز مرتكب نمى‌شود[١]». پايان سخن زمخشرى.

خطاهاى ديگرى از اين دسته‌

١- قرائت غلط حسن بصرى كه قبلا نقل كرديم: «و لا أدرأنكم به» با همزه.

٢- قرائت: «و ان تلوا و تعرضوا» تلوا از «ولايت» گرفته‌اند در حالى كه از «لىّ» است به معناى گرايش به طرف يكى از متخاصمين.

٣- قرائت ابن محيصن: «فلا تشمت بى الاعداء»[٢] به فتح «تاء» و كسر «ميم» و نصب «اعداء» در حالى كه گفته نمى‌شود: «شمت اللّه العدو» بلكه مى‌گويند:

«اشمت اللّه العدو»[٣].

٤- ابو عثمان مازنى، درباره قرائت اهل مدينه: «لكم فيها معايش» مى‌گويد: اين قرائت خطا و نادرست است و از نافع بن ابى نعيم فرا گرفته شده است در صورتى كه او از عربيّت چيزى نمى‌دانست و قرائات غلط ديگرى از اين قبيل دارد[٤].

٥- مبرد مى‌گويد: قرائت اهل مدينه: «هؤلاء بناتى هن اطهر لكم»[٥] غلط فاحشى مى‌باشد. اين قرائت از ابن مروان مى‌باشد كه با علم عربيت آشنا نبود[٦].

٦- ابن عامر مى‌خواند: «ارجئه و أخاه»[٧] با همزه ابو على فارسى اين قرائت را غلط مى‌دانست. ابن مجاهد و حوفى با فارسى همصدا شده ابن عامر را بر اين قرائت تخطئه‌

[١] كشاف، ج ١، ص ٣٣٠. و تاريخ القرآن/ آبيارى، ص ١٤٥ به نقل از: كشاف.

[٢] سوره اعراف، آيه ١٥٠.

[٣] التمهيد، ج ٢، ص ٣٩ به نقل از: تأويل مشكل القرآن، ص ٥٨- ٦٣ و البحر المحيط، ج ٤، ص ٢٩٦.

[٤] التمهيد، ج ٢، ص ٣٦ به نقل از: البحر المحيط، ج ٤، ص ٢٧١ و به نقل از: المصنف، ج ١، ص ٣٠٧. الاتقان، ج ١، ص ٧٧. و النشر، ج ١، ص ١٦.

[٥] سوره هود، آيه ٧٨.

[٦] التمهيد، ج ٢، ص ٣٦ به نقل از: المقتضب، ج ٤، ص ١٠٥. و ابن خالويه، ص ٦٠.

[٧] سوره اعراف، آيه ١١١.