شده است كه: آيه‌اى بر پيامبر خدا- ص- نازل نشد مگر آن كه آن حضرت آيه را به من آموخت و املاء نمود و آن را به خط خودم نوشتم و تأويل، تفسير و ناسخ و منسوخ آن را هم به من تعليم داد ...[١].

پيامبر اكرم- ص- قبل از وفاتش آيات متفرق قرآن را كه در پس فراش آن حضرت بود و بر كاغذها و پوست نگاشته شده بود، به امير المؤمنين تسليم فرمودند. و از امام خواستند تا آن را جمع كند. و نگذارد قرآن مانند تورات و انجيل از ميان برود.

على- عليه السلام- هم آيات متفرق قرآن را در پيراهن زرد رنگى جمع كرده به خانه درآمد. و مشغول جمع‌آورى قرآن گشت و گفت: تا كار جمع قرآن را به پايان نرسانم عبا بر دوش نخواهم افكند. و هنگامى كه شخصى به نزد امام مى‌آمد حضرت را بدون عبا زيارت مى‌كرد. و اين چنين بود تا آن كه امام، قرآن را جمع‌آورى كرد[٢].

عده‌اى در اين زمينه مى‌گويند: مصحف امير المؤمنين اوّلين مصحفى بود كه از حفظ، املاء گشت و تدوين شد[٣]. و ماجراى سوگند امام بر جمع‌آورى قرآن قبل از هر كارى خوددارى امام از بيعت بخاطر جمع‌آورى قرآن و تندى عمر به امام بخاطر عدم بيعت با ابو بكر، در منابع متعددى ذكر شده است‌[٤].

[١] كتاب سليم بن قيس، ص ٩٩. بصائر الدرجات، ص ١٩٨. كمال الدين، ج ١، ص ٢٨٤.

بحار الأنوار، ج ٨٩، ص ٤١ و ٩٩. احتجاج، ج ١، ص ٢٢٣. البرهان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ١٦ التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٢٩ به نقل از: البرهان و اكذوبة تحريف القرآن به نقل بعضى از منابع پيشين.

[٢] بحار، ج ٨٩، ص ٤٨ و ٥٢. تفسير قمى، ج ٢، ص ٤٥١. مقدمه تفسير البرهان، ص ٣٦.

المحجة البيضاء، ج ٢، ص ٢٦٤. الاتقان، ج ١، ص ٥٧. تفسير الصراط المستقيم، ج ١، ص ٣٦٦( حاشيه) به نقل از: وافى، ج ٢، ص ٢٧٣ و ٢٧٤ به نقل از: تفسير قمى. وافى، ج ٥ ص ٢٧٤. تاريخ القرآن زنجانى، ص ٤٤ و ٤٥ و ٦٤. تاريخ القرآن آبيارى، ص ٨٤ و ١٠٦ عمدة القارى، ج ٢٠، ص ١٦ اكذوبة تحريف القرآن، ص ١٧ به نقل از: عمدة و مصاحف سجستانى، فتح البارى، ج ٩، ص ١٠ و مناقب ابن شهرآشوب، ج ٢، ص ٤١.

[٣] تاريخ القرآن آبيارى، ص ٨٤. الفهرست ابن نديم، ص ٣٠ و تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام، ص ٣١٧ و ٣١٦.

[٤] المصنف عبد الرزاق، ج ٥، ص ٤٥٠ و در حاشيه همين كتاب به نقل از: انساب الاشراف، ج ١، ص ٥٨٧. اعيان الشيعة، ج ١، ص ٨٩. حياة الصحابة، ج ٣، ص ٣٥٥. حلية الاولياء، ج ١، ص ٦٧.

كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٣. تاريخ الخلفاء، ص ١٨٥. طبقات ابن سعد، ج ٢، ص ٣٣٨. مناقب آل ابى طالب، ج ٢، ص ٤١ به نقل از: ابى نعيم و خطيب در الاربعين و تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام، ص ٣١٧ و ٣١٦.