مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠٨ - پاسخهای استاد

قرار دهید. پس وقتی در مقام تحدید و بیان حدود پوشش است و میفرماید با روسریها بر روی گریبانها و سینهها حائلی قرار دهید و نمیگوید بر روی چهره حائلی قرار دهید، معلوم میشود حائل قرار دادن بر روی چهره واجب و لازم نیست.

این مطلب که آیه در مقام تحدید است محل تأمل است. قدر مسلّم این است که نوعی از تکشّف معمول را نهی فرموده است و آن باز بودن گوش و گردن و جلوی سینه بوده است و اما اینکه واقعاً در مقام ذکر حدود جمیع ما یجِبُ سَتْرُهُ است محل تأمل است؛ و به عبارت دیگر میگوییم محتمل است که این آیه نظیر آیه «لا تَقْرَبُوا الصَّلوةَ وَ انْتُمْ سُکاری» باشد که در آن، مرتبهای از تحریم خمر بیان شده است و کسی نمیتواند بگوید از این آیه فهمیده میشود که خمر در غیرصورتی که برای نماز موجب مستی میشود اشکالی ندارد زیرا که آیه در مقام تحدید است. مسأله تدریج در بیان احکام در قرآن مطلبی است که مؤلف خود به آن اعتراف دارد. از کجا که آیه جلباب مکمل حکم حجاب نباشد؟ (در تاریخ نزول آیه نور و آیه جلباب مطالعه شود.).

پاسخ اولًا آنچنانکه به خاطر دارم و هنگام تألیف تحقیق کردم آیه جلباب قبل از آیه نور آمده است. ثانیاً اگر این آیه در مقام تحدید نیست چه مقامی مقام تحدید است؟ آیه «لا تَقْرَبُوا الصَّلوةَ وَ انْتُمْ سُکاری» بهطور قطع مفهوم دارد و اکثر مسلمین از این مفهوم استفاده میکردند. آیات بعد در حکم ناسخ مفهوم این آیه است؛ و به هر حال مقایسه آیات حجاب به آیات خمر بیمورد و تکلف بیجاست.

***. صفحه ٥١٦.

در روایت دیگر در مورد خواجگان (که ممکن است مملوک هم نباشند) سؤال شده است:

مُحَمَّدُ بْنُ اسْماعیلَ بْنِ بَزیع قالَ: سَأَلْتُ ابَا الْحَسَنِ الرِّضا علیه السلام عَنْ قِناعِ الْحَرائِرِ مِنَ الْخِصْیانِ. فَقالَ کانوا یدْخُلونَ عَلی بَناتِ ابِی الْحَسَنِ علیه السلام وَ لا یتَقَنَّعْنَ. قُلْتُ: وَ کانوا احْراراً؟ قالَ: لا. قُلْتُ: فَالْاحْرارُ یتَقَنَّعُ مِنْهُمْ؟ قالَ: لا.