بالطبع تک همسری است یا نه. از مقاله ٣١ معلوم شد که شاید امروز یک نفر هم پیدا نشود که طبیعت مرد را محدود به تک همسری بداند و چندهمسری را یک عمل انحرافی و افراطی بشناسد. برعکس، عقیده بسیاری این است که طبیعت مرد چندهمسری است و تک همسری چیزی است نظیر تجرد که برخلاف طبیعت مرد است.

اگرچه ما با آن نظر که طبیعت مرد چندهمسری است مخالفیم، اما با این نظر هم موافق نیستیم که طبیعت مرد تک همسری است و چندهمسری بر ضد طبیعت مرد است و نوعی انحراف و مخالف طبیعت است نظیر همجنس بازی.

کسانی مانند منتسکیو که تعدد زوجات را مساوی با شهوت پرستی میدانند، نظرشان به حرمسرا بازی است؛ خیال کردهاند که اسلام با قانون تعدد زوجات خواسته است جواز حرمسرا برای خلفای عباسی و عثمانی و امثال آنها صادر کند.

اسلام بیش از همه با آن کارها مخالف است. حدود و قیودی که اسلام برای تعدد زوجات قائل است، آزادی مرد هوسران را بکلی از او سلب میکند.

اما از نظر دوم: این عقیده که میگوید: «طبیعت آدمی هر اندازه ارضاء شود بیشتر طغیان میکند و هراندازه مخالفت شود بهتر آرام میگیرد» درست نقطه مقابل عقیدهای است که امروز در میان پیروان فروید پیدا شده و مرتباً به نفع آن تبلیغ میشود.

فرویدیستها میگویند: «طبیعت بر اثر ارضاء و اقناع آرام میگیرد و در اثر امساک فزونی میگیرد و طغیان میکند». لهذا این عده صد درصد طرفدار آزادی و شکستن آداب و سنن خصوصاً در مسائل جنسی میباشند. ای کاش منتسکیو زنده میبود و میدید که امروز چگونه فرضیه او مورد تمسخر فرویدیستها قرار گرفته است.

از نظر اخلاق اسلامی هر دو عقیده خطاست. طبیعت، حقوق و حدودی دارد و آن حقوق و حدود را باید شناخت. طبیعت در اثر دو چیز طغیان میکند و آرامش را بهم میزند: یکی در اثر محرومیت و دیگر در اثر آزادی کامل دادن و برداشتن همه قیود و حدود از مقابل او.

به هر حال نه تعدد زوجات ضد اخلاق و بهم زننده آرامش روحی و مخالف پاکی نفوس است آنچنانکه امثال منتسکیو میگویند، و نه قناعت ورزیدن به زن یا زنان مشروع خود ضد اخلاق است آنچنانکه فرویدیستها عملًا تبلیغ میکنند.