مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٣ - تاریخچه مهر

مهر و نفقه

یکی از سنن بسیار کهن در روابط خانوادگی بشری این است که مرد هنگام ازدواج برای زن «مهر» قائل میشده است؛ چیزی از مال خود به زن یا پدر زن خویش میپرداخته است، و بعلاوه در تمام مدت ازدواج عهدهدار مخارج زن و فرزندان خویش بوده است.

ریشه این سنت چیست؟ چرا و چگونه به وجود آمده است؟ مهر دیگر چه صیغهای است؟ نفقه دادن به زن برای چه؟ آیا اگر بنا باشد هر یک از زن و مرد به حقوق طبیعی و انسانی خویش نائل گردند و روابط عادلانه و انسانی میان آنها حکمفرما باشد و با زن مانند یک انسان رفتار شود، مهر و نفقه مورد پیدا میکند؟ یا اینکه مهر و نفقه یادگار عهدهایی است که زن مملوک مرد بوده است؛ مقتضای عدالت و تساوی حقوق انسانها- خصوصاً در قرن بیستم- این است که مهر و نفقه ملغی گردد، ازدواجها بدون مهر صورت گیرد و زن خود مسؤولیت مالی زندگی خویش را به عهده بگیرد و در تکفل مخارج فرزندان نیز با مرد متساویاً شرکت کند.

سخن خود را از مهر آغاز میکنیم. ببینیم مهر چگونه پیدا شده و چه فلسفهای داشته و جامعه شناسان پیدایش مهر را چگونه توجیه کردهاند.

تاریخچه مهر

میگویند در ادوار ماقبل تاریخ که بشر به حال توحش میزیسته و زندگی شکل قبیلهای داشته، به علل نامعلومی ازدواج با همخون جایز شمرده نمیشده است.

جوانان قبیله که خواستار ازدواج بودهاند، ناچار بودهاند از قبیله دیگر برای خود