مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٠ - نظر آیت اللَّه حلّی

سلسله تعهدات برای طرفین به وجود میآورد. تنها با انجام آن تعهدات است که سعادت طرفین تأمین میگردد. بعلاوه، سعادت اجتماع نیز بستگی دارد به سعادت آنها و انجام یافتن تعهدات آنها در برابر یکدیگر.

حقوق عمده زوجه عبارت است از نفقه و کسوه، حق همخوابگی و زناشویی، حسن معاشرت اخلاقی.

اگر مرد از انجام تعهدات خود نسبت به زن شانه خالی کند و از طلاق نیز خودداری کند، تکلیف زن چیست و چگونه باید با مرد مقابله شود؟.

در اینجا دو راه فرض میشود: یکی اینکه حاکم شرعی حق دخالت داشته باشد و با اجرای طلاق کار را یکسره کند، دیگر اینکه زن نیز به نوبه خود از انجام تعهدات خود در برابر مرد خودداری نماید.

اما از نقطه نظر اول یعنی دخالت حاکم شرعی، ببینیم روی چه اصل و چه مجوزی حاکم شرعی در این گونه موارد حق دخالت دارد.

قرآن کریم در سوره بقره چنین میفرماید: «الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَامْساک بِمَعْروفٍ اوْ تَسْریحٌ بِاحْسانٍ ...» [١] یعنی حق طلاق (و رجوع) دو نوبت بیش نیست. از آن پس یا نگهداری به شایستگی و یا رها کردن به نیکی.

و باز در سوره بقره میفرماید: «وَ اذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ اجَلَهُنَّ فَامْسِکوهُنَّ بِمَعْروفٍ اوْ سَرِّحوهُنَّ بِمَعْروفٍ وَ لا تُمْسِکوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدوا وَ مَنْ یفْعَلْ ذلِک فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ» [٢] یعنی هر گاه زنان را طلاق دادید و موقع عده آنها رسید، یا از آنها به خوبی نگهداری کنید و یا به خوبی جلوشان را باز بگذارید. مبادا برای اینکه به آنها ستم کنید آنها را به شکل زیان آوری نگهداری کنید. هر که چنین کند باید بداند که به خویشتن ستم کرده است.

از این آیات یک اصل کلی استفاده میشود و آن اینکه هر مردی در زندگی خانوادگی یکی از دو راه را باید انتخاب کند: یا تمام حقوق و وظایف را به خوبی و شایستگی انجام دهد (امساک به معروف نگهداری به شایستگی) و یا علقه زوجیت را قطع و زن را رها نماید (تسریح به احسان رها کردن به نیکی). شق