مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٨٠ - پاسخهای استاد

اذی برای خود زن است. بسیار بعید است که درباره حیض که مربوط به زن است سؤال شود (خصوصاً باتوجه به شأن نزول)، جوابی که داده شده مربوط به مرد باشد.

مقصود کسانی هم که گفتهاند: «مُسْتَقْذَرٌ یؤْذی مَنْ یقْرُبُ مِنْهُ» عامّ است، منحصر به مرد نیست، برای خود زن هم به این معنی اذی است.

***. صفحه ٤٢١.

عللی که قبلًا ذکر کردیم کم و بیش مورد استفاده مخالفان پوشیدگی زن قرار گرفته است. به عقیده ما یک علت اساسی در کار است که مورد غفلت واقع شده است. به عقیده ما ریشه اجتماعی پدید آمدن حریم و حائل میان زن و مرد را در میل به ریاضت یا میل مرد به استثمار زن یا حسادت مرد یا عدم امنیت اجتماعی یا عادت زنانگی نباید جستجو کرد و لااقل باید کمتر در اینها جستجو کرد. ریشه این پدیده را در یک تدبیر ماهرانه غریزی خود زن باید جستجو کرد.

مؤلّف این علت را «اساسی» نامیده است و با پذیرفتن این علت گویی قبول کرده است که حجاب ساخته دست زن است به خاطر محفوظ نگه داشتن مقام خود، و این نقض غرض مؤلف است که میخواهد برای حجاب ریشه الهی بیان کند نه ریشه سست بشری. آنگاه در این بخش به کلمات راسل، ویل دورانت و سایر مزخرف گوها استناد شده است؛ و در رد این ریشه میتوان گفت زن که میخواهد ارزش خود را بالا ببرد خود را نشان میدهد آنگاه میگریزد نه آنکه خود را از اول نشان ندهد؛ و حجاب به این معنی اخیر است. به نظر میرسد حذف این قسمت، از اصل بهتر است.

پاسخ اولًا بحث درباره یک علت اساسی است نه علت اساسی منحصر. ثانیاً مگر لازمه اینکه چیزی دستور الهی باشد این است که فاقد هرگونه مصلحت بشری باشد و یا بشر به حکم یک الهام غریزی آن را تأیید نکند؟! ما از این گونه دستورهای الهی زیاد داریم که غریزه هم آن را تأیید میکند. در حدیث است که «الْکذْبُ رَیبَةٌ وَالصِّدْقُ طُمَأْنینَةٌ».

یا رسول اکرم درباره «برّ» و «اثم» فرمود: «الْبِرُّ ما ... وَ الْاثْمُ ما ...». خداوند متعال خواسته است که عزت و کرامت زن در مقابل مرد محفوظ باشد و نخواسته است که زن در برابر مرد، موجودی مبتذل