مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٧ - پاسخهای استاد

صفحه ٤٨٩.

به طورکلی بردگان اعمّ از جنس زن یا مرد از نظر اسلام در بسیاری از احکام استثناهائی دارند. مثلًا از نظر خود پوشش و حرمت نظر، کنیزان با زنان آزاد فرق میکنند. بر کنیزان واجب نیست که سرهای خود را بپوشانند و حال آنکه بر زنان آزاد لازم است سر خود را بپوشانند. ظاهراً سرّ مطلب خدمتکاری آنهاست. علی هذا بعید نیست که غلامان نیز چنین استثنائی داشته باشند.

ولی همچنانکه گفتیم از نظر فتوای فقها این حکم بعید است اما از طرف دیگر حمل جمله «اوْ ما مَلَکتْ ایمانُهُنَ» به خصوص کنیزان نیز بسیار مستبعد است.

در این سخن حمله به فقها شده است.

پاسخ همه کتب فقه مشتمل بر حمله علمی به فقهاست، و تازه آنچه در اینجا هست حتی حمله هم نیست. این چیزهاست که نشان میدهد غرض از انتقادها بهانه گیری است و حسن نیتی در کار نیست.

***. صفحه ٤٩٠.

طبق احتمال اول مراد بچههای غیرممیز هستند که قدرت تشخیص این گونه مطالب را ندارند. اما طبق احتمال دوم مقصود بچههایی است که قدرت بر امور جنسی ندارند یعنی غیربالغ میباشند هر چند ممیز بوده باشند. طبق احتمال دوم اطفالی که همه چیز میفهمند و نزدیک به حد بلوغ میباشند ولی بالغ نمیباشند جزء استثناها هستند. فتوای فقها نیز بر طبق این تفسیر است.

البته عدهای از فقها به احتیاط واجب، ستر نسبت به ممیز را لازم دانستهاند (توضیح المسائل م ٢٤٤٤) ..

پاسخ در یک کتاب علمی که نمیشود احتیاطهای واجب را به حساب آورد. احتیاط واجب دو گونه است: برخی فتواست مانند احتیاط در اطراف شبهه علم اجمالی. این احتیاطها فتواست و رجوع به غیر هم جایز نیست. نوعی دیگر عدم الفتوا است ولهذا جایز الرجوع الی الغیر است. ممکن است مجتهد در عین نظر قاطع