مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٨ - پاسخهای استاد

به جواز چیزی، این گونه احتیاط واجب بکند که مفهومش این است [که] مقلّد به غیر رجوع کند یا عمل به احتیاط- طبق اصل که عامی باید با نبودن فتوای مجتهد احتیاط کند- نماید. مرحوم آقای بروجردی صریحاً میفرمود ما گاهی فتوامان برخلاف احتیاط متن است (احتیاط وجوبی) ولی فتوای خود را ذکر نمیکنیم و الزامی هم نداریم. بر ما رعایت عدم الفتواها که لازم نیست.

***. صفحه ٤٩٤.

در اینجا نباید اعتراض کرد که اکنون رسم بردگی منسوخ شده است و بردهای وجود ندارد و پافشاری در این بحثها بیثمر است؛ زیرا اولًا روشن شدن نظر اسلام در این مسائل، ما را به هدف کلی این قوانین که برخی از آنها مورد ابتلا نیز میباشد بهتر واقف میسازد، و ثانیاً اگر فقیه متهوّری جرأت کند چه بسا حکم غلامان را از راه ملاک و مناط، به موارد مشابه آن از قبیل خدمتکاران بتواند تعمیم دهد.

طرح این بحثها برای عوام بیفایده بلکه مضرّ است زیرا آنان را گستاخ میکند بدون آنکه آنان را فقیه سازد، و این از بدترین معایب این کتاب است.

پاسخ برعکس، بزرگترین خدمت این کتاب است. من خودم قبل از نشر این کتاب با برخی مراجع صحبت کردم و دیدم باطناً همه موافقند ولی از امثال شما بیم دارند. فایده امثال این کتاب این است که امثال من چوب امثال شما را میخورند اما بعد راه برای فقها باز میشود و آزادانه فتوای خود را ذکر میکنند.

***. صفحه ٥٠٥.

مفسران غالباً هدف جمله «یدْنینَ عَلَیهِنَّ مِنْ جَلابیبِهِنَ» را پوشانیدن چهره دانستهاند، یعنی این جمله را کنایه از پوشیدن چهره دانستهاند. مفسران قبول دارند که مفهوم اصلی «یدْنینَ» پوشانیدن نیست اما چون غالباً پنداشتهاند که این دستور برای بازشناخته شدن زنان آزاد از کنیزان بوده است، اینچنین تعبیر کردهاند. ولی ما قبلًا گفتیم که این تفسیر صحیح نیست. به هیچ وجه قابل قبول نیست که قرآن کریم فقط زنان آزاد را مورد عنایت قرار دهد و از آزار کنیزان مسلمان چشم بپوشد. آنچه عجیب