شخصی بدون اطلاع قبلی درِ خانه شخص دیگری را میزند. صاحب خانه میل ندارد او را بپذیرد، بسا هست که کارهای لازمی دارد و آمدن این شخص مزاحمت است، میگوید بگویید فلانی در خانه نیست. شخص وارد غالباً این دروغها را میفهمد. شخص وارد خلاف میکند که بدون تعیین وقت قبلی توقع دارد او را بپذیرند و صاحب خانه هم آن قدر شهامت و صراحت ندارد که بگوید معذرت میخواهم فعلًا وقت ندارم بپذیرم، و اگر بگوید وقت ندارم، باز آن شخص وارد آن قدر فهم ندارد که عذر او را بپذیرد، تا آخر عمر گله میکند که رفتم به در خانه فلان شخص و او مرا نپذیرفت.

این است که در این گونه مواقع، هم دروغ گفته میشود و هم رنجش پدید میآید.

ولی اگر دستور قرآن رعایت شود نه دروغی گفته میشود و نه رنجشی پدید میآید.

لهذا میفرماید: «ذلِکمْ ازْکی لَکمْ» یعنی این روش که به شما یاد دادیم برای شما پاکیزهتر است.

«وَاللَّهُ بِما تَعْمَلونَ عَلیمٌ» یعنی خدا به آنچه میکنید داناست.

در اینجا قضیهای مربوط به مرحوم آیة اللَّه بروجردی به یاد دارم نقل میکنم:

در سالهایی که در قم بودم یک وقت یکی از خطبای معروف ایران به قم آمد و اتفاقاً دید و بازدید ایشان در حجره بنده بود. در آنجا از ایشان دیدن میشد. یک روز در مدت اقامت ایشان در قم، شخصی در وقت نامناسبی ایشان را به خانه آیة اللَّه بروجردی برده بود. آن موقع یک ساعت قبل از وقت درس ایشان بود و معمولًا ایشان در آن وقت مطالعه میکردند و کسی را نمیپذیرفتند. در میزنند و به نوکر میگویند به آقا بگویید فلانی به ملاقات شما آمده است. نوکر پیغام را میرساند و برمیگردد و میگوید آقا فرمودند من فعلًا مطالعه دارم، وقت دیگری تشریف بیاورید. آن شخص محترم هم برگشت و اتفاقاً همان روز به شهر خود مراجعت کرد. همان روز آیة اللَّه بروجردی برای درس آمدند، من را در صحن دیدند و فرمودند: «من بعد از درس برای دیدن فلانی به حجره شما میآیم.» گفتم ایشان رفتند. فرمودند:

«پس وقتی ایشان را دیدی بگو: حال من وقتی تو به دیدن من آمدی مانند حال تو بود وقتی میخواهی برای ایراد سخنرانی آماده شوی. من دلم میخواست وقتی با هم ملاقات کنیم که حواس من جمع باشد و با هم صحبت کنیم و در آن موقع من مطالعه