ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٧١ - كلانترى- ميرزا ابو القاسم بن حاج محمد على بن حاج هادى
فقيه اصولى جامع معقول و منقول، در حدود شانزده سالگى مقدمات لازمه را تكميل و علم معقول را نيز در تهران از ملا عبد اللّه زنوزى تحصيل نمود، سپس براى ادامه تحصيلات علميّه عازم عتبات عرش درجات شد، فقه و اصول را از سيد ابراهيم صاحب ضوابط و شيخ مرتضى انصارى خواند، در حدود بيست سال حاضر حوزه شيخ انصارى بوده و تمامى مطالب و بيانات آن استاد معظّم خود را بعد از درس بحاضرين حوزه تقرير ميكرده و همين تقريرات اصولى او است كه بنام مطارح الانظار در تهران چاپ شده و شيخ انصارى بارها باجتهاد وى تصريح كرده است. در سال هزار و دويست و هفتاد و هفتم هجرت باز بطهران مراجعت و مرجع خاصّ و عامّ بود، هفت سال در مدرسه فخريّه (از آثار خيريّه حاج محمد حسين خان فخر الدوله) بتدريس فقه و اصول مشغول و مجلس درس او محل استفاده اكابر وقت بود، در هريك از اجاره و اجتماع امر و نهى و اجتهاد و تقليد و اجزا و احكام خلل و احياى موات و ارث و استصحاب و اصل برائت و اقتضاى فساد كردن نهى و تعادل و تراجيح و حجّيت ظن و حجيّت قطع و حسن و قبح شرعى و عقلى و رهن و زكوة و صحيح و اعم و صلوة مسافر و طهارت و غصب و لقطه و مجمل و مبين و مشتقّ و مطلق و مقيّد و مفهوم و منطوق و مقدّمه واجب و وقف تأليفاتى دارد و اگر يكسر هم نباشد اكثر آنها تقريرات استاد خود شيخ انصارى است، هرآنچه كه مربوط بفقه است چاپ نشده و همه آنچه كه مربوط باصول است (غيز از حجيّت ظنّ و قطع و استصحاب و مشتق و تعادل و تراجيح) در يكجا بنام مطارح الانظار بطبع رسيده است. در سيّم ربيع الثانى يا اوّل سال هزار و دويست و نود و دويم هجرت در پنجاه و شش سالگى وفات يافت و در جوار حضرت عبد العظيم حسنى ع در مقبره شيخ ابو الفتوح مفسّر رازى مدفون گرديد و پسرش حاج ميرزا ابو الفضل تهرانى قصيدهاى عربى در مرثيهاش گفته و از ابيات آن قصيده است:
دع العيش و الآمال و اطوالا مانيا |
فما انت طول الدهر و اللّه باقيا |
|
رمى الدهر من سهم النوائب ماجدا |
اعز كريما طاهر الاصل زاكيا |
|
و قد نلت من عبد العظيم جواره |
جوارا له طول المدى كنت راجيا |
|