بررسي نظريه هاي نجات و مباني مهدويت - ابراهیم آودیچ - الصفحة ٢٦٨ - ٢ ـ٢ ـ رستگارى در پرتو تشيّع

دكتر على شريعتى، اين موضوع را از ديدگاهى جامعه شناختى بررسى مى كند و براى اين نظريه اصطلاح «انتظار» را به كار مى برد. وى در اثرش : «انتظار، مذهب اعتراض» در صفحه ى ١٣ در اين ارتباط چنين مى گويد:

«در عصر غيبت كبرى، يعنى دوران نامحدود تاريخى كه از قرن سوم هجرى آغاز مى شود و تا خدا بخواهد ادامه دارد، شيعه يك فلسفه سياسى و مكتب اجتماعى پيدا مى كند كه حائز دو جنبه كاملاً متفاوت است: از يك زاويه بر حسب مسؤوليت اجتماعى، خوشبينى تاريخى، و استقلال عقلى و روحى، مترقى، مردمى و حرمت آميز است.»

وى در همان اثر، در مبحث «انتظار مثبت» به بيان نكات زير مى پردازد:

«١) انتظار هم يك اصل فكرى اجتماعى و هم يك اصل فطرى انسانى است، به اين معنى كه اساساً انسان موجودى است منتظر، و هر كه انسان تر منتظرتر، و همچنين جامعه بشرى، به معناى اعم داراى «غريزه انتظار» است، چه جامعه طبقاتى، چه جامعه ملّى، و چه جامعه گروهى، و بر اساس همين اصل است كه اعتقاد به مسيح، از ابتدا در جوامع بشرى وجود داشته و به همين دليل است كه تاريخ مى گويد همه جامعه هاى بزرگ، جامعه هاى منتظرند.

همه فرهنگ هايى كه مى شناسيم داراى دو شاخص مشتركند: يكى اين كه هر تمدنى و فرهنگى (حتى جامعه هاى عقب مانده و ابتدايى)، در دورترين گذشته خويش داراى «عصر طلائى» بوده كه در آن عصر، عدالت، آرامش، صلح و عشق وجود داشته و سپس از بين رفته و دوره فساد و تيرگى و ظلم به وجود آمده است.

ديگر آن كه معتقد به يك انقلاب بزرگ و نجات بخش در آينده، و بازگشت به عصرطلائى،عصر پيروزىِ عدالت و برابرى و قسط مى باشد.

اين اعتقاد همه جوامع بشرى است و چنان كه گفتم تجلى غريزه جامعه است، چه جامعه موجود زنده اى است، و موجود انسانى زنده منتظر است، و اگر منتظر نباشد حركت نمى كند و تن به آنچه هست مى دهد.

اصل مسيانيسم[١]مطرح است، به معناى اصل اعتقاد جامعه بشرى به مسيح يا موعود مى باشد، و بنابراين هم تاريخ به ما مى گويد كه جامعه ها همواره معتقد به پيروزى قطعى حقيقت و عدالت و آزادى بشريت در آينده اند، و هم جامعه شناسى ـ به عنوان مسيانيسم ـ معتقد است كه هر جامعه اى در نهاد خويش اين اعتقاد را به عنوان عكس العملى طبيعى و فطرى ساختمان خودش، در توجيه هاى مختلف، دارد. از اين اصل، در اومانيسم و انسان شناسى، يك اصل كلّى به نام «فوتوريسم»[٢]است و فوتوريسم يعنى مكتبى، ايدئولوژى اى، مذهبى كه بر اساس آينده مبتنى است و پيروانش را به آينده مى راند. فوتوريسم يكى از مترقى ترين انواع تلقى زندگى انسان و حركت تاريخ است...