الف) ديدگاه علامه ى طباطبايى : «حضرت مهدى موعود (عج) (كه غالباً به لقب امام عصر و صاحب الزمان ذكر مى شود) فرزند امام يازدهم كه اسمش مطابق اسم پيغمبراكرم(صلى الله عليه وآله) بود و در سال ٢٥٦ يا ٢٥٥ هـ . ق . در سامرا متولد شده و تا ٢٦٠ هـ . ق . كه پدر بزرگوارش شهيد شد تحت كفالت و تربيت پدر مى زيست. ايشان از مردم پنهان و غايب بود و جز عده اى از خواص شيعه كسى به شرف ملاقات وى نائل نمى شد و پس از شهادت امام يازدهم كه امامت در آن حضرت مستقر شد، به امر خدا غيبت اختيار كرد و جز نوّاب خاص خود به كسى ظاهر نمى شد مگر در موارد استثنايى... چند روز به مرگ «على بن محمد سمرى» (كه در سال ٣٢٩ هـ . ق . اتفاق افتاد) مانده بود كه از ناحيه مقدسه توقعى صادر شد كه در آن به «على بن محمّد سمرى» ابلاغ شده بود كه تا شش روز بدرود زندگى خواهد گفت و پس از آن درِ نيابت خاصّه بسته و غيبت كبرى واقع خواهد شد و تا روزى كه خدا به ظهور آن حضرت اذن دهد غيبت دوام خواهد يافت...»[١]

ب) ديدگاه شهيد سيد محمدباقر صدر : شهيد سيد محمدباقر صدر، در اين ارتباط، در اثرش تحت عنوان «بحثٌ حول المهدى(عج)» مى نويسد: مهدى نام يك شخص خاص، پسر امام يازدهم، از اهل بيت پيامبر(صلى الله عليه وآله) متولّد سال ٢٥٦ هـ . ق . است كه پدرش در سال ٢٦٠ هـ . ق . وفات كرد.

ج) ديدگاه جاسم م. حسين : وى در اثرش «تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم» ذكر مى كند: «محمد پسر [امام ]حسن عسكرى، امام دوازدهم اماميه يا شيعه ى دوازده امامى است. شيعه ى اثنى عشرى، بعد از اهل سنّت، بزرگ ترين گروه را تشكيل مى دهد. به نظر مى رسد كه وى در سال ٢٥٦ هـ . ق .[٢]وفات پدرش [امام حسن] عسكرى، امام يازدهم، وى به عنوان اقدامى پيشگيرانه، خود را از مقامات خلفاى عبّاسى پنهان نگاه داشت. محلّ [اختفاى] او را تنها تعدادى بسيار اندك از پيروانش مى دانستند. چهار تن از صحابه ى نزديك پدرش، نايب هاى واسطه بين امام و پيروانش تا سال ٣٢٩ هـ . ق . [٣][غيبت صغرى ]مى نامند. در طول اين دوره چهار سفير به طور مستقيم، فعاليّت هاى دينى و سياسى زير زمينى اماميه را، تحت نظارت داشتند.

[١]ـ طباطبايى، [علامه] سيد محمدحسين، شيعه در اسلام، ص ص ٣٠٥ ـ ٣٠٧ .

[٢]ـ ٨٦٩ م .

[٣]ـ ٩٤١ م .