و گويد اى بنده خدا آيا در زندگانى دنيا گرفتى چيزى را كه خود را از گرو عذاب خدا بدر آورى و از من گرفته‌اى برات بيزارى كه خود را از عذاب الهى بدر آورى و گرفته‌اى برات بيزارى خود را از آتش جهنم و متمسك شده‌اى بعصمت كبرى گويد نه ملك موت گويد بشارت باد ترا اى دشمن خدا بغضب خدا و عذاب او در آتش جهنم آنچه از او ميترسيدى بآن رسيدى پس جان او را به عنف و دشوارى از بدن او ميكشد و موكل ميگرداند بروح او سيصد شيطان را كه همه آب دهان بر روى او مى‌اندازند و از روح او متأذى‌اند و چون او را در قبر گذارند درى از درهاى جهنم بر قبر او ميگشايند كه داخل ميشود بر او زبانه و بوى بد جهنم و احاديث در اين باب بسيار است بايد مجملا بهمه اينها اقرار نمايند و در مقام تجسس و تفاصيل آنها نباشند.

فصل چهارم در احوال عالم برزخ است‌

بايد تصديق كرد بعالم برزخ و ثواب و عقاب آن و باقى بودن روح بعد از مفارقت بدن چنانچه سابقا مذكور شد و بسؤال قبر و منكر و نكير. بدان كه برزخ ما بين موت را ميگويند تا قيامت و چون ميت را در قبر گذارند دو ملك مى‌آيند از براى سؤال و حقتعالى روح را باو بر ميگرداند از سر تا كمر و او را مينشانند و از او سؤال مى‌كنند جمعى را كه از ايشان سؤال ميكنند بعضى از ايشان بعد از سؤال در راحت و نعمت‌اند و بعضى در عذاب و شدت و سؤال و ضغطه و فشار قبر در اين بدن است و ساير امور برزخ با روح است و تفصيل اين مطالب در ضمن چند فايده بيان ميشود:

فايده اول در بيان بقاى روح است در برزخ-

بدان كه شكى نيست در باقى بودن روح بعد از مفارقت از بدن و در آيات و اخبار متواتره مذكور است حق تعالى ميفرمايد كه گمان مكن آنها كه كشته شده‌اند در راه خدا مردگانند بلكه زندگانند نزد پروردگار خود در حالتى كه روزى داده ميشوند و شادند بآنچه خدا بايشان عطا كرده است از فضل خود و شاد ميباشند از براى مؤمنان كه ملحق نشده‌اند بايشان و در عقب ايشانند باينكه خوفى بر ايشان نيست و اندوهناك نخواهند بود و در باب كفار يا منع كننده زكاة فرموده است تا وقتى كه بيايد احدى از ايشان را مرگ گويد پروردگارا برگردان مرا بدنيا شايد عمل شايسته بكنم در آنچه گذاشته‌ام در عقب خود از مال دنيا پس فرمود كلا نميتواند شد اين بدرستى كه اين كلمه‌ايست كه او ميگويد و فايده ندارد در عقب ايشان برزخى هست تا روزى كه در قيامت مبعوث شوند و در احاديث بسيار از طرق خاصه و عامه مذكور است كه بعد از مفارقت روح از بدن دنيا تعلق ميگيرد ببدن لطيفى مثل بدن دنيا كه در لطافت مثل اجسام ملائكه و جن است و بآن بدن‌