حق اليقين - علامه مجلسى - الصفحة ٤٠٧ - فائده ثالثه در بيان محل روح است و جسد مثالى در عالم برزخ
ميگويند كه بگذاريد الحال او را كه از هول عظيمى رها شده و چون اطمينانى بهم ميرسانند از هر يك از ياران و اصحاب خود از او سؤال ميكنند اگر ميگويد زنده است اميدوار ميشوند كه شايد از سعدا باشد و بعد از مردن بايشان ملحق شوند و اگر گفت مرده است ميگويند رفت بپائين و بسوى جهنم و ارواح كفار در آتش معذبند و بروايت ديگر عرض مىكنند ايشان را بر آتش جهنم و ميگويند پروردگارا قيامت را از براى ما برپا مكن و وعيد ما را بعمل مياور و آخر ما را باول ما ملحق مگردان و در اين باب احاديث گذشت و كلينى بسند صحيح از ضريس كناسى روايت كرده است كه گفت از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام سؤال كردم كه مردم ميگويند فرات ما از بهشت بيرون مىآيد و اين چگونه است و حال آنكه آب فرات از جانب مغرب بيرون مىآيد و چشمهها و رودها در آن ميريزد حضرت فرمود كه خدا را بهشتى هست كه آن را بيرون كرده است در مغرب و آب فرات شما از آنجا بيرون مىآيد و بسوى آن بهشت ميروند ارواح مؤمنان از قبرهاى خود در هر وقت شام و از ميوههاى آن ميخورند و متنعم ميشوند و با يكديگر ملاقات ميكنند و يكديگر را ميشناسند و چون صبح طالع شد از بهشت بيرون مىآيند و در هوا ما بين آسمان و زمين پرواز ميكنند و مىآيند و ميروند و چون آفتاب طالع شد رجوع بقبرهاى خود ميكنند و خبر از آن ميگيرند و در هوا با يكديگر ملاقات ميكنند و با هم آشنائى پيدا ميكنند و يكديگر را ميشناسند و فرمود كه خدا را آتشى هست كه در مشرق خلق كرده است آن را براى آنكه ارواح كافران در آن ساكن شوند و ميخورند از طعام زقوم آن و مىآشامند از حميم آن در هر شب و چون صبح طالع ميشود از آنجا ميروند بوادى كه در يمن است و آن را برهوت مينامند و از جميع آتشهاى دنيا گرمتر است و در آنجا ميباشند و با يكديگر ملاقات ميكنند و يكديگر را ميشناسند و چون شام ميشود باز بآتش برمىگردانند ايشان را و حال ايشان چنانست تا روز قيامت راوى پرسيد كه چگونه خواهد بود حال جمعى كه بوحدانيت خدا و رسالت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قائلند از مسلمانان گناهكارى چند كه ميميرند و اعتقاد بامامى ندارند و ولايت و امامت شما را نميدانند حضرت فرمود كه آنها در قبرهاى خود هستند و بيرون نميآيند و هر كه از ايشان عمل شايسته داشته باشد و از او عداوتى ظاهر نشده باشد از قبر آنها راهى ميگشايند بسوى بهشتى كه خدا در مغرب خلق كرده است و نسيمى بر او داخل ميشود تا روز قيامت پس خدا سيئات و حسنات او را حساب ميكند يا به بهشت ميبرد ايشان را يا بجهنم پس ايشان موقوف ميمانند بامر خدا و همين معامله ميكند با مستضعفين و ابلهان و اطفال و اولاد مسلمانان كه بحد بلوغ نرسيدهاند و اما ناصبيان از اهل قبله كه در مذاهب باطله خود