گفته است كه اهل بهشت چند نوع‌اند بعضى از ايشان تنعم ميكنند بانواع خوردن و آشاميدن و ميوه‌ها و تحفه‌ها و حوريان و خدمت فرمودن پسران و نشستن بر مسندها و پوشيدن سندس و حرير و استبرق بهشت و هر كس لذت ميبرد بآنچه ميخواهد و همتش بآن متعلق است و باو داده ميشود آنچه خدا را براى آن عبادت كرده است و حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام فرمود بدرستى كه مردم كه حق تعالى را عبادت ميكنند بر سه صنفند صنفى از ايشان عبادت ميكنند خدا را باميد ثواب پس اين عبادت خدمتكاران است و صنفى از ايشان عبادت ميكنند خدا را از ترس آتش پس اين عبادت غلامان است و صنفى از ايشان عبادت ميكنند خدا را از براى محبت او و اين عبادت بزرگواران و كريمانست و شيخ مفيد در شرح اين كلام گفته است كه ثواب اهل بهشت التذاذ بمآكل و مشارب و مناظر و مناكح است و آنچه ادراك ميكنند حواس ايشان از چيزهائى كه مطبوعند بر ميل بسوى آنها و ادراك ميكنند مراد خود را بظفر يافتن بآنها و نيست در بهشت از بشر كسى كه بيابد بغير از اينها و قول كسى كه در بهشت از بشرى هست كه لذت مى‌يابد بتسبيح و تقديس و خوردن قوليست كه شاذ است از دين اسلام و آن مأخوذ است از نصارى كه ميگويند آنها كه در دنيا اطاعت حقتعالى كرده‌اند در بهشت ملائكه مى‌شوند نميخورند و نمى‌آشامند و جماع نميكنند و حقتعالى تكذيب قول ايشان كرده است بآنكه ترغيب نموده است عاملان را بر عمل بوعده اكل و شرب و جماع پس چگونه تجويز اين قول ميكنند و حال آنكه كتاب خدا شهادت بضد آن ميدهد و اجماع بر خلاف آن منعقد است مگر آنكه در اين باب تقليد كسى كرده باشد كه تقليد او جايز نيست يا عمل بحديث موضوعى كرده باشد.

مؤلف گويد كه كلام مفيد متين است و در احاديث معتبره اين مضمون بنظر نرسيده است كه جمعى از اهل بهشت باشند كه مطلقا از لذت جسمانى ملتذذ نشوند و مانند ملائكه باشند و حديثى كه شاهد آورده است دلالت بر مدعاى او نميكند زيرا كه جمعى را كه در وقت عبادت بهشت و دوزخ منظور نباشد لازم نميآيد كه از نعيم بهشت متلذذ نشوند هم چنانكه در عبادت نعمتهاى دنيا منظور ايشان نميباشد و مع هذا از نعمتهاى آن لذت مى‌يابند بلى ممكن است كه لذت جسمانى و روحانى هر دو از براى جمعى حاصل باشد چنانچه تحقيق كرديم و يا آنكه تلذذ بلذات جسمانيه مراتب و درجاتى دارد بحسب اختلاف احوال اهل بهشت بعضى مانند بهائم در باغهاى بهشت ميچرند و مثل حيوانات نعمتهاى آن را صرف ميكنند چنانچه در دنيا لذت مى‌يافتند بى‌آنكه از قرب و وصال و محبت و كمال بهره‌اى داشته باشند و بعضى هستند كه‌