خلافست و مشهور حرمت است اگر خصى نباشد و خواجه‌سرايان كه ذكر و خصيه‌هاى آنها را بريده باشند خلافست بعضى گفته‌اند مالكه خود را ميتوان ديد و خالى از قوتى نيست و بعضى گفته‌اند غير مالكه خود را نيز ميتواند ديد و بعضى گفته‌اند مطلقا جايز نيست و اين احوط است اگر چه بعضى از اخبار دلالت بر آن دو قول ميكند خصوصا اول و از اين قول چند فرد را استثنا كرده‌اند (اول) كسى كه خواهد زنى را بخواهد جايز است نظر كردن بر او و دست او و بعضى گفته‌اند بر مو و گردن او نيز ميتوان نظر كرد و در روايات دارد و هم چنين زن نيز ميتواند نظر كند بسوى مردى كه اراده تزويج او دارد (دويم) كنيزى كه خواهد بخرد جايز است نظر كند بدست و رو و مو و در ساير بدن بغير عورت خلافست و احوط آنست كه بدون تحليل آقا نظر نكند (سيم) مشهور آنست كه جايز است نظر كردن بسوى دست و رو و موى كفار كه در امانند مادام كه از روى شهوت نباشد و بعضى جايز ميدانند و اول اقويست (چهارم) مشهور آنست كه نظر بكنيز ديگران بدون شهوت ميتوان كرد چنانچه كه در اعصار سابقه شايع بوده است كه ايشان در مجالس مردان خدمت ميكرده‌اند بعضى منع كرده‌اند و جواز اقوى است (پنجم) نظر كردن بدختران كوچك و زنان پيرى است كه مظنه شهوت و لذت نباشد على المشهور (ششم) در حال ضرورت جايز است نظر كردن فصاد و حجام و جراح و طبيب بقدر ضرورت حتى عورت و از براى شاهد شدن و اداى شهادت كردن و در صبى غير مميز خلافى نيست كه خود را از او پوشانيدن واجب نيست و در نابالغ مميز خلاف است و احوط آنست كه ولى او را منع كند از داخل شدن بر زنان نامحرم و زنان غير رو و دست خود را از او بپوشانند و مشهور ميان علماء آن است كه زنان را نيز جايز نيست نظر كردن بسوى مردان و بعضى رو و دست را استثناء كرده‌اند و خالى از قوت نيست چنانكه در اعصار رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه زنان بمجلس مردان مى‌آمدند و در نمازها حاضر ميشده‌اند و از براى حوائج ببازارها مى‌رفته‌اند و ايشان را منع نميكرده‌اند.

و در شنيدن صداى زن اجنبيه خلاف است بعضى گفته‌اند مطلقا حرام است و بعضى بالتذاذ و خوف فتنه حرام ميدانند و احوط آنست كه زياده از قدر ضرورت سخن نگويد و نشنود بهتر آنست كه زن در پس درآيد درشت سخن بگويد و از روى عشوه و ناز و صداى خوش آينده سخن نگويد و در وطى دبر زن خلافست بعضى حرام دانسته‌اند و اشهر كراهت است و حرام است ذكر را بدست يا ساير بدن بمالد تا منى بيايد و اگر بدست يا انگشت يا بعضى از اعضاى زن خود يا كنيز خود بازى كند تا منى بيايد جايز است و بچيز ديگرى جايز نيست و در بازى‌