حق اليقين - علامه مجلسى - الصفحة ٦١٦ - مطلب پنجم در بيان وقت توبه است
نكند يعنى روح بگلويش برسد و غراغر در حلقش ظاهر شود و بعضى از مفسرين گفتهاند كه از جمله الطاف خداوند رحيم نسبت ببندگان آنست كه امر كرده است قابض ارواح را كه ابتدا كند در نزع روح بانگشت پاها و بتدريج و تأنى ببالا آيد تا بسينه برسد و بعد از آن بحلق برسد تا آنكه در اين مدت و مهلت تواند روى دل را بسوى خداوند خود بگرداند و وصيت و توبه و انابه بكند پيش از آنكه معاينه امور آخرت بكند و توبهاش مقبول نباشد و از مردم حليت بطلبد و ياد خدا كند و روحش كه مفارقت كند ياد خدا و ذكر حقتعالى بر زبان او باشد و عاقبت او نيكو گردد.
و خلاف كردهاند متكلمان در آنكه اگر عزم بر عدم عود بسوى گناه را در وقتى بكند كه قدرت بر عود بسوى آن گناه نداشته باشد مثل آنكه زنا كرد كسى و بعد از آن ذكر او را بريدند پس توبه كرد و عزم كرد ديگر بزنا عود نكند اگر قدرت به زنا بهمرساند آيا توبه او مقبولست يا نه اكثر گفتهاند مقبولست و قول نادرى هست كه مقبول نيست و بىوجه است و همچنين اگر مرض مخوفى بهمرساند كه ظن غالب بموت بهمرساند خلاف است در قبول توبه و مشهور آنست كه توبه او مقبولست و از بعضى از آيات كريمه و اخبار معتبره ظاهر ميشود كه بعد از نزول عذاب توبه مقبول نيست چنانكه حقتعالى فرموده است در قصه فرعون تا وقتى كه دريافت او را غرق گفت ايمان آوردم كه خدائى نيست مگر خدائى كه ايمان آوردهاند باو بنى اسرائيل جبرئيل فرمود كه الحال ايمان مىآورى كه عذاب را ديدى و حال آنكه پيشتر معصيت ميكردى و بودى از افساد كنندگان در زمين فرموده است كه چرا نبودهاند از اهل قريهاى كه ايمان بياورند پس نفع دهد ايشان را ايمان ايشان مگر قوم يونس چون ايمان آوردند پيش از نازل شدن عذاب زايل ساختيم از ايشان عذاب خواركننده را در زندگانى دنيا و برخوردار نموديم ايشان را تا اجل مقدر ايشان و از ابن بابويه بسند معتبر روايت كردهاند كه از حضرت امام رضا عليه السّلام پرسيدند كه بچه علت خدا غرق كرد فرعون را و حال آنكه ايمان آورد بخدا و اقرار كرد بيگانگى او حضرت فرمود از براى اينكه ايمان آوردن او در وقتى بود كه عذاب را ديد ايمان در وقت ديدن عذاب مقبول نيست و اين حكم حقتعالى است در باب گذشتگان و آيندگان حقتعالى فرموده است فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا يعنى چون ديدند عذاب ما را گفتند ايمان آورديم بخدا بتنهائى و كافر شديم بآنها كه با خدا شريك ميكرديم پس نبود آنكه نفع ببخشد بايشان ايمان ايشان چون ديدند عذاب ما را و فرموده است كه روزى كه بيايد بعضى از آيات پروردگار تو نفع نميدهد نفسى را