درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٩٤ - توقيعات
سپاس پروردگار جهانيان را و خداوند بر محمد و آل او درود فرستد.
ستمكاران پنداشتهاند حجّت خدا از ميان رفته است.اگر براى ما اجازه در سخن گفتن بود،ترديدها از ميان مىرفت.
از جمله فرمايشهاى آن حضرت در اين دوران،مطلب موجود در حكايت«احمد بن اسحاق»است.آن حضرت به زبان عربى فصيح به وى فرمود:
انا بقية اللّه فى ارضه و المنتقم من اعدائه؛
من باقىماندۀ خداوند بر زمين او و انتقامگيرندۀ از دشمنان او هستم.اى احمد بن اسحاق!پس از ديدن،جستوجوى نشانه مكن» [١]....
مجموعۀ دوم:سخنان دوران غيبت
آنگونه كه پيش از اين نيز ياد شد،اين دوره به دو بخش متفاوت-با عنوان غيبت صغرا و غيبت كبرا تقسيم شده است.
شكّى نيست كه آن حضرت در دوران غيبت نخست،پيامها و سخنان فراوانى به واسطۀ سفيران خاص،به يادگار گذاشته است؛امّا از آنجا كه ما دليل روشن و قابل اعتمادى بر پذيرش ادعاى ملاقات و نقل سخن از آن حضرت،در دوران غيبت كبرا در دست نداريم،فقط به بررسى آثار آن حضرت در دوران غيبت صغرا مىپردازيم.
مجموعۀ آنچه در اين دوران به دست رسيده،بهطور عمده به صورت توقيع بوده است؛اگرچه مطالبى نيز به صورت شفاهى از آن حضرت نقل شده است.
اكنون بحث را با عنوانهاى:توقيعات،دعاها و زيارتنامهها ادامه مىدهيم.
توقيعات
«توقيع»در لغت به معناى«نامه را نشان كردن»،«نوشتن عبارتى در ذيل نامه و نوشته» است.همچنين«پاسخهاى مكتوب بزرگان و دولتمردان به پرسشها و درخواستهاى كتبى كه از ايشان مىشود. [٢]
[١] .شيخ صدوق،كمال الدين و تمام النعمة،ج ٢،ص ٨٠.
[٢] .على اكبر دهخدا،لغتنامه،ج ٥،ص ٧١٤٥.